Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 10.113

Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (probable; requires verification)

या वीर्याणि प्रथमानि कर्त्वा महित्वेभिर्यतमानौ समीयतुः । ध्वान्तं तमोऽव दध्वसे हत इन्द्रो मह्ना पूर्वहूतावपत्यत ॥

या वी॒र्या॑णि प्रथ॒मानि॒ कर्त्वा॑ महि॒त्वेभि॒र्यत॑मानौ समी॒यतु॑: । ध्वा॒न्तं तमोऽव॑ दध्वसे ह॒त इन्द्रो॑ म॒ह्ना पू॒र्वहू॑तावपत्यत ॥

yā́ vīryā́ṇi prathamā́ni kártvā mahitvébhir yátamānau samī́yatuḥ | dhvā́ntaṃ támo ’vá dadhvase hatá índro mahnā́ pū́rvahūtāv apatyata ||

Those first heroic deeds having been done, striving with their greatness they came together; the gloom, the darkness, was cast down for the one pressed by it—Indra, by his vast might, rushed forth as the anciently invoked power.

या । वी॒र्या॑णि । प्र॒थ॒मानि॑ । कर्त्वा॑ । म॒हि॒ऽत्वेभिः॑ । यत॑मानौ । स॒म्ऽई॒यतुः॑ । ध्वा॒न्तम् । तमः॑ । अव॑ । द॒ध्व॒से॒ । ह॒तः । इन्द्रः॑ । म॒ह्ना । पू॒र्वऽहू॑तौ । अ॒प॒त्य॒त॒ ॥या । वीर्याणि । प्रथमानि । कर्त्वा । महित्वेभिः । यतमानौ । सम्ईयतुः । ध्वान्तम् । तमः । अव । दध्वसे । हतः । इन्द्रः । मह्ना । पूर्वहूतौ । अपत्यत ॥yā | vīryāṇi | prathamāni | kartvā | mahi-tvebhiḥ | yatamānau | sam-īyatuḥ | dhvāntam | tamaḥ | ava | dadhvase | hataḥ | indraḥ | mahnā | pūrva-hūtau | apatyata

याwhich (those)
या:
कर्म (कर्त्वा इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य
वीर्याणिheroic deeds, powers
वीर्याणि:
कर्म
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
प्रथमानिfirst, earliest
प्रथमानि:
कर्म (विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
कर्त्वाhaving done
कर्त्वा:
क्रियाविशेषण (पूर्वकर्म)
TypeVerb (non-finite)
Rootकृ (धातु) → कर्त्वा (क्त्वान्त अव्यय-भाव)
महित्वेभिःby (their) greatnesses, with might
महित्वेभिः:
करण
TypeNoun
Rootमहित्व (प्रातिपदिक; महत्/महिमन्-सम्बद्ध)
यतमानौthe two striving
यतमानौ:
कर्तृ
TypeParticiple
Rootयत् (धातु) → यतमान (शतृ/शानच्-प्रत्यय; आत्मनेपदी वर्तमान कृदन्त)
समीयतुःlet the two come together / meet
समीयतुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootसम् + इ (धातु) → समीयतुः
ध्वान्तम्darkness
ध्वान्तम्:
कर्म (अव दध्वसे इत्यस्य)
TypeNoun
Rootध्वान्त (प्रातिपदिक)
तमःgloom, darkness
तमः:
कर्म
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
अवdown, away
अव:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/अव्यय)
दध्वसेyou have put/placed, you have set
दध्वसे:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (धातु) → दध्वस् (परिपूर्ण/परफेक्ट-आधार; वैदिक रूप)
हतःhaving slain, slayer
हतः:
कर्तृ (विशेषणत्वेन)
TypeParticiple
Rootहन् (धातु) → हत (क्त-प्रत्यय)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
मह्नाby (his) great might
मह्ना:
करण
TypeNoun
Rootमघन्/महन् (प्रातिपदिक; वैदिक तृतीया एकवचन ‘मह्ना’)
पूर्वहूतौthe two earlier-invoked (ones)
पूर्वहूतौ:
कर्तृ (विशेषणत्वेन)
TypeAdjective (used substantively)
Rootपूर्वहूत (प्रातिपदिक; पूर्व + हूत ‘called/invoked’)
अपत्यतhe flew/shot forth, rushed
अपत्यत:
क्रिया
TypeVerb
Rootपत् (धातु) → अप + अत्यत (वैदिक: लङ्/इम्पर्फेक्ट)