Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 10.113

Devata: Indra (Vṛtrahan, releaser of the Waters)
Chandas: Trishtubh (probable; requires verification)

इन्द्रस्यात्र तविषीभ्यो विरप्शिन ऋघायतो अरंहयन्त मन्यवे । वृत्रं यदुग्रो व्यवृश्चदोजसापो बिभ्रतं तमसा परीवृतम् ॥

इन्द्र॒स्यात्र॒ तवि॑षीभ्यो विर॒प्शिन॑ ऋघाय॒तो अ॑रंहयन्त म॒न्यवे॑ । वृ॒त्रं यदु॒ग्रो व्यवृ॑श्च॒दोज॑सा॒पो बिभ्र॑तं॒ तम॑सा॒ परी॑वृतम् ॥

indrasyā́tra taviṣībhyo vi-rapśina ṛghāyato araṃhayanta manyáve | vṛtráṃ yad ugró vyàvṛścad ójasā́po bíbhrataṃ támasā párīvṛtam ||

Here, from Indra’s driving intensities, the wide-workers hastened the impetuous energies for his wrath of battle; when the fierce one with his might cut apart Vṛtra who held the waters, wrapped all around with darkness.

इन्द्र॑स्य । अत्र॑ । तवि॑षीभ्यः । वि॒ऽर॒प्शिनः॑ । ऋ॒घा॒य॒तः । अ॒रं॒ह॒य॒न्त॒ । म॒न्यवे॑ । वृ॒त्रम् । यत् । उ॒ग्रः । वि । अवृ॑श्चत् । ओज॑सा । अ॒पः । बिभ्र॑तम् । तम॑सा । परि॑ऽवृतम् ॥इन्द्रस्य । अत्र । तविषीभ्यः । विरप्शिनः । ऋघायतः । अरंहयन्त । मन्यवे । वृत्रम् । यत् । उग्रः । वि । अवृश्चत् । ओजसा । अपः । बिभ्रतम् । तमसा । परिवृतम् ॥indrasya | atra | taviṣībhyaḥ | vi-rapśinaḥ | ṛghāyataḥ | araṃhayanta | manyave | vṛtram | yat | ugraḥ | vi | avṛścat | ojasā | apaḥ | bibhratam | tamasā | pari-vṛtam

इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अत्रhere
अत्र:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
तविषीभ्यःfrom/through the mighty powers
तविषीभ्यः:
अपादान
TypeNoun
Rootतविषी (प्रातिपदिक)
विरप्शिनःthe strong/active (ones)
विरप्शिनः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootविरप्शिन् (प्रातिपदिक)
ऋघायतःraging, roaring
ऋघायतः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootऋघाय (कृदन्त-प्रातिपदिक; √ऋघाय्/ऋघ् ‘to rage/roar’)
अरंहयन्तthey made (him) hasten / they sped
अरंहयन्त:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Root√रंह्/रंहय् (धातु; causative)
मन्यवेfor wrath / for (Indra’s) fury
मन्यवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमन्यु (प्रातिपदिक)
वृत्रम्Vṛtra
वृत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
यत्when/that which
यत्:
कर्म (correlative)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
उग्रःthe fierce one
उग्रः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
व्यवृश्चत्he cut asunder
व्यवृश्चत्:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + √वृश्च् (धातु)
ओजसाwith strength
ओजसा:
करण
TypeNoun
Rootओजस् (प्रातिपदिक)
अपःthe waters
अपः:
कर्म
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
बिभ्रतम्bearing, holding
बिभ्रतम्:
कर्म (विशेषण)
TypeParticiple (Adjectival)
Root√भृ (धातु; शतृ-प्रत्यय)
तमसाwith darkness
तमसा:
करण
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
परिवृतम्enveloped, covered
परिवृतम्:
कर्म (विशेषण)
TypeParticiple (Adjectival)
Rootपरि + √वृ (धातु; क्त-प्रत्यय)