Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 10.111

Devata: Indra (liberator of rivers/waters)
Chandas: Trishtubh (probable; requires verification)

सृजः सिन्धूँरहिना जग्रसानाँ आदिदेताः प्र विविज्रे जवेन । मुमुक्षमाणा उत या मुमुच्रेऽधेदेता न रमन्ते नितिक्ताः ॥

सृ॒जः सिन्धूँ॒रहि॑ना जग्रसा॒नाँ आदिदे॒ताः प्र वि॑विज्रे ज॒वेन॑ । मुमु॑क्षमाणा उ॒त या मु॑मु॒च्रेऽधेदे॒ता न र॑मन्ते॒ निति॑क्ताः ॥

sṛjáḥ síndhūn áhinā jagrasānā́m ā́did etā́ḥ prá vivijre javéna | múmukṣamāṇā utá yā́ mumucré'dhéd etā́ ná ramante ní-tiktāḥ ||

When you released the rivers that the Serpent had swallowed, these waters rushed apart with speed. Seeking liberation—and those already liberated—thereafter they do not rest content; they press on, unsated.

सृ॒जः । सिन्धू॑न् । अहि॑ना । ज॒ग्र॒सा॒नान् । आत् । इत् । ए॒ताः । प्र । वि॒वि॒ज्रे॒ । ज॒वेन॑ । मुमु॑क्षमाणाः । उ॒त । याः । मु॒मु॒च्रे । अध॑ । इत् । ए॒ताः । न । र॒म॒न्ते॒ । निऽति॑क्ताः ॥सृजः । सिन्धून् । अहिना । जग्रसानान् । आत् । इत् । एताः । प्र । विविज्रे । जवेन । मुमुक्षमाणाः । उत । याः । मुमुच्रे । अध । इत् । एताः । न । रमन्ते । नितिक्ताः ॥sṛjaḥ | sindhūn | ahinā | jagrasānān | āt | it | etāḥ | pra | vivijre | javena | mumukṣamāṇāḥ | uta | yāḥ | mumucre | adha | it | etāḥ | na | ramante | ni-tiktāḥ

सृजःyou release / you let loose
सृजः:
(क्रिया) मुख्य क्रिया
TypeVerb
Rootसृज्
सिन्धून्the rivers
सिन्धून्:
कर्म
TypeNoun
Rootसिन्धु
अहिनाby/with the serpent (Ahi)
अहिना:
करण
TypeNoun
Rootअहि
जग्रसानाम्of the swallowers / of those who had devoured
जग्रसानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeParticiple (Adjective)
Rootजग्रस् (√ग्रस्) (कृदन्त-प्रातिपदिक)
towards, forth
:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root
दिदेताःhe has bestowed / he has dealt out
दिदेताः:
(क्रिया) सहायक/पूर्वक्रिया
TypeVerb
Root√दा (ददाति) / (वेदिक) दिदेति-रूप
प्रforth, forward
प्र:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्र
विविज्रेhe sped forth / he darted out
विविज्रे:
(क्रिया) मुख्य क्रिया
TypeVerb
Root√विज्र्/√विज् (वेदिक: ‘to hasten, to speed, to dart’)
जवेनwith speed
जवेन:
करण
TypeNoun
Rootजव
मुमुक्षमाणाःseeking to free / wishing to release
मुमुक्षमाणाः:
कर्तृ (समूह)
TypeParticiple (Adjective)
Root√मुच् (कृदन्त)
उतand also
उत:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootउत
याःwho (fem. pl.)
याः:
कर्तृ (सापेक्ष)
TypePronoun
Rootयद्
मुमुच्रेthey were released / they got free
मुमुच्रे:
(क्रिया) सापेक्ष-वाक्य
TypeVerb
Root√मुच्
अधthen, thereafter
अध:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअध
दिदेताःhe bestowed / he dealt out
दिदेताः:
(क्रिया) पुनरुक्त/अनुवृत्ति
TypeVerb
Root√दा (ददाति) / (वेदिक) दिदेति-रूप
not
:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root
रमन्तेthey delight / they take pleasure
रमन्ते:
(क्रिया) मुख्य
TypeVerb
Root√रम्
not
:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root
नितिक्ताःembittered, stung, dissatisfied
नितिक्ताः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective/Participle
Rootनि-√तिज्/√तिक् (कृदन्त) / प्रातिपदिक: नितिक्त