Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 10.111

Devata: Āpaḥ (Waters) within an Indra-release context
Chandas: Trishtubh (probable; requires verification)

दूरं किल प्रथमा जग्मुरासामिन्द्रस्य याः प्रसवे सस्रुरापः । क्व स्विदग्रं क्व बुध्न आसामापो मध्यं क्व वो नूनमन्तः ॥

दू॒रं किल॑ प्रथ॒मा ज॑ग्मुरासा॒मिन्द्र॑स्य॒ याः प्र॑स॒वे स॒स्रुराप॑: । क्व॑ स्वि॒दग्रं॒ क्व॑ बु॒ध्न आ॑सा॒मापो॒ मध्यं॒ क्व॑ वो नू॒नमन्त॑: ॥

dūráṃ kíla prathamā́ jagmur āsām índrasya yā́ḥ prasavé sasrúr ā́paḥ | kvà svíd ágraṃ kvà budhná āsām ā́po mádhyaṃ kvà vo nūnám ántaḥ ||

Far indeed the first waters have gone—those that streamed forth at Indra’s impulsion. Where is their beginning, where their foundation? O Waters, where is your middle, where now is your end within?

दू॒रम् । किल॑ । प्र॒थ॒माः । ज॒ग्मुः॒ । आ॒सा॒म् । इन्द्र॑स्य । याः । प्र॒ऽस॒वे । स॒स्रुः । आपः॑ । क्व॑ । स्वि॒त् । अग्र॑म् । क्व॑ । बु॒ध्नः । आ॒सा॒म् । आपः॑ । मध्य॑म् । क्व॑ । वः॒ । नू॒नम् । अन्तः॑ ॥दूरम् । किल । प्रथमाः । जग्मुः । आसाम् । इन्द्रस्य । याः । प्रसवे । सस्रुः । आपः । क्व । स्वित् । अग्रम् । क्व । बुध्नः । आसाम् । आपः । मध्यम् । क्व । वः । नूनम् । अन्तः ॥dūram | kila | prathamāḥ | jagmuḥ | āsām | indrasya | yāḥ | pra-save | sasruḥ | āpaḥ | kva | svit | agram | kva | budhnaḥ | āsām | āpaḥ | madhyam | kva | vaḥ | nūnam | antaḥ

दूरम्far away
दूरम्:
Adhikaraṇa (देश-निर्देशः)
TypeIndeclinable
Rootदूर (प्रातिपदिक) अथवा अव्यय-रूप
किलindeed, it is said
किल:
TypeIndeclinable
Rootकिल (निपात)
प्रथमाthe first (ones)
प्रथमा:
Kartā (विशेषणरूपेण कर्तृ-सम्बन्धः)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
जग्मुःwent
जग्मुः:
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
आसाम्of these (waters)
आसाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्मद्? (न), इदम्-श्रृङ्खला: अस्य/अस्या/असाम्
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
याःwhich (waters)
याः:
Kartā (याः… सस्रुः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्रसवेat the impulse/setting in motion
प्रसवे:
Adhikaraṇa (अवसर/स्थान-निर्देशः: ‘at the impulse/setting in motion’)
TypeNoun
Rootप्रसव (प्रातिपदिक) < √सू (प्रसवः ‘प्रेरण/प्रसारण/उत्पादन’)
सस्रुःflowed, ran
सस्रुः:
TypeVerb
Rootसृ (धातु) ‘to flow, run’
आपःthe waters
आपः:
Kartā (सस्रुः)
TypeNoun
Rootअप्/आप् (प्रातिपदिक) ‘water’
क्वwhere?
क्व:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootक्व (प्रश्नाव्यय)
स्वित्indeed? (emphatic interrogative)
स्वित्:
TypeIndeclinable
Rootस्वित् (निपात)
अग्रम्the front, the forepart
अग्रम्:
Adhikaraṇa (प्रश्न-निर्देशः) / Karma (यदि ‘अग्रम्’ लक्ष्यं मन्यते)
TypeNoun
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
क्वwhere?
क्व:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootक्व (प्रश्नाव्यय)
बुध्नःthe bottom, the base
बुध्नः:
Kartā/विषय (आसा)
TypeNoun
Rootबुध्न (प्रातिपदिक) ‘bottom, base’
आसाम्of these (waters)
आसाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आपःthe waters
आपः:
Kartā/विषय (आसा)
TypeNoun
Rootअप्/आप् (प्रातिपदिक)
मध्यम्the middle
मध्यम्:
Adhikaraṇa (प्रश्न-निर्देशः) / Karma (यदि लक्ष्यं)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
क्वwhere?
क्व:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootक्व (प्रश्नाव्यय)
वःof you (your)
वः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नूनम्now, indeed
नूनम्:
TypeIndeclinable
Rootनूनम् (अव्यय)
अन्तःthe inside, the end/limit
अन्तः:
Adhikaraṇa (अन्तर्भाव-निर्देशः)
TypeNoun
Rootअन्तर्/अन्त (प्रातिपदिक) ‘inside, end’