HomeRig VedaMandala 10Sukta 111Mantra 10
Previous Mantra

Mantra 10

Sukta 10.111

Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (probable; requires verification)

सध्रीचीः सिन्धुमुशतीरिवायन्त्सनाज्जार आरितः पूर्भिदासाम् । अस्तमा ते पार्थिवा वसून्यस्मे जग्मुः सूनृता इन्द्र पूर्वीः ॥

स॒ध्रीची॒: सिन्धु॑मुश॒तीरि॑वायन्त्स॒नाज्जा॒र आ॑रि॒तः पू॒र्भिदा॑साम् । अस्त॒मा ते॒ पार्थि॑वा॒ वसू॑न्य॒स्मे ज॑ग्मुः सू॒नृता॑ इन्द्र पू॒र्वीः ॥

sadhrícīḥ síndhum uśatī́r ivā́yant sanā́j jā́ra ā́ritaḥ pū́rbhidāsām | ástamā́ te pārthivā́ vásūny asmḗ jagmuḥ sū́nṛtā indra pū́rvīḥ ||

Straight-together the rivers move to the ocean as if desiring; from of old the lover has been set in motion, the breaker of their cities. To your home have come the earthly riches for us, and many true utterances, O Indra, from the beginning.

स॒ध्रीचीः॑ । सिन्धु॑म् । उ॒श॒तीःऽइ॑व । आ॒य॒न् । स॒नात् । जा॒रः । आ॒रि॒तः । पूः॒ऽभित् । आ॒सा॒म् । अस्त॑म् । आ । ते॒ । पार्थि॑वा । वसू॑नि । अ॒स्मे इति॑ । ज॒ग्मुः॒ । सू॒नृताः॑ । इ॒न्द्र॒ । पू॒र्वीः ॥सध्रीचीः । सिन्धुम् । उशतीःइव । आयन् । सनात् । जारः । आरितः । पूःभित् । आसाम् । अस्तम् । आ । ते । पार्थिवा । वसूनि । अस्मे इति । जग्मुः । सूनृताः । इन्द्र । पूर्वीः ॥sadhrīcīḥ | sindhum | uśatīḥ-iva | āyan | sanāt | jāraḥ | āritaḥ | pūḥ-bhit | āsām | astam | ā | te | pārthivā | vasūni | asme iti | jagmuḥ | sūnṛtāḥ | indra | pūrvīḥ

सध्रीचीःmoving together, in one accord
सध्रीचीः:
कर्तृ (विषय-विशेषण; उशतीः का विशेषण)
TypeAdjective
Rootसध्रीचि- (प्रातिपदिक; सध्रीच् ‘साथ-साथ/एक-दिशा में जानेवाला’)
सिन्धुम्the river/stream (Sindhu)
सिन्धुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसिन्धु-
उशतीःdesiring (women/ones)
उशतीः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootउशती- (उशत्/वश् ‘इच्छ्/काम्’ से)
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
towards, unto
:
TypeIndeclinable (preverb)
Root
अयन्they went / they moved
अयन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootइ (अय्) ‘गच्छति’
सनात्from of old, since ancient times
सनात्:
अधिकरण (काल)
TypeIndeclinable
Rootसनात्
जारःlover, paramour
जारः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootजार-
आरितःset in motion, impelled
आरितः:
कर्तृ-विशेषण
TypeParticiple (past passive)
Root√ऋ (अर्) / √री (री ‘to set in motion’), क्त-प्रत्यय; प्रातिपदिक: आरित-
पूर्fortress, stronghold
पूर्:
कर्म (समासे)
TypeNoun
Rootपूर्- (स्त्री; ‘नगर/दुर्ग’)
भिदासाम्of the fort-splitters (destroyers of forts)
भिदासाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAgent noun / epithet
Root√भिद् ‘to split’ + आस्/अस् (कृदन्त-आस/आसि-प्रत्यय); प्रातिपदिक: भिदास-
अस्तमाmost, very great
अस्तमा:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootअस्तम- (सुपरलेटिव; ‘अत्यन्ततम/अन्तिम’)
तेthy, your
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootत्वद्- (युष्मद्)
पार्थिवाearthly, terrestrial
पार्थिवा:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootपार्थिव-
वसूनिgoods, riches
वसूनि:
कर्म
TypeNoun
Rootवसु-
अस्मेto us
अस्मे:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद्-
जग्मुःthey have come / came
जग्मुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√गम् ‘to go’
सूनृताःtrue/pleasant words, gracious speeches
सूनृताः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसूनृता-
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र-
पूर्वीःformer, many of old
पूर्वीः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootपूर्वी- (पूर्व- से)