Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 10.110

Devata: Aditi (with the gods invited onto the barhis)

प्राचीनं बर्हिः प्रदिशा पृथिव्या वस्तोरस्या वृज्यते अग्रे अह्नाम् । व्यु प्रथते वितरं वरीयो देवेभ्यो अदितये स्योनम् ॥

प्रा॒चीनं॑ ब॒र्हिः प्र॒दिशा॑ पृथि॒व्या वस्तो॑र॒स्या वृ॑ज्यत॒र अग्रे॒ अह्ना॑म् । व्यु॑ प्रथते वित॒रं वरी॑यो दे॒वेभ्यो॒ अदि॑तये स्यो॒नम् ॥

prācī́naṁ bर्हíḥ pradíśā pṛthivyā́ vástor asyā́ vṛjyate rá agre áhṇām | vy ù prathate vitaráṁ várīyo devébhyo áditaye syónam ||

The sacred seat (barhis) is spread eastward, along the earth’s direction, at the dawn-front of the days. It widens out, more and more spacious, a happier breadth—becoming a blissful foundation for the gods, for Aditi the Infinite.

प्रा॒चीन॑म् । ब॒र्हिः । प्र॒ऽदिशा॑ । पृ॒थि॒व्याः । वस्तोः॑ । अ॒स्याः । वृ॒ज्य॒ते॒ । अग्रे॑ । अह्ना॑म् । वि । ऊँ॒ इति॑ । प्र॒थ॒ते॒ । वि॒ऽत॒रम् । वरी॑यः । दे॒वेभ्यः॑ । अदि॑तये । स्यो॒नम् ॥प्राचीनम् । बर्हिः । प्रदिशा । पृथिव्याः । वस्तोः । अस्याः । वृज्यते । अग्रे । अह्नाम् । वि । ऊँ इति । प्रथते । वितरम् । वरीयः । देवेभ्यः । अदितये । स्योनम् ॥prācīnam | barhiḥ | pra-diśā | pṛthivyāḥ | vastoḥ | asyāḥ | vṛjyate | agre | ahnām | vi | oṃ iti | prathate | vi-taram | varīyaḥ | devebhyaḥ | aditaye | syonam

प्राचीनम्eastward/forward; former (here: facing east)
प्राचीनम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootप्राचीन (प्र-आञ्च् > प्राचीन) प्रातिपदिक
बर्हिःsacrificial grass; barhis
बर्हिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootबर्हिस् (प्रातिपदिक)
प्रदिशाby/with the direction (quarter)
प्रदिशा:
करण
TypeNoun
Rootप्रदिश् (प्र-√दिश्) / प्रदिशा (प्रातिपदिक)
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
वस्तोःof the dwelling; of the house
वस्तोः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवस्तु/वस्तु (वस् ‘to dwell’ > वस्तोः as gen. of ‘dwelling/house’ in Vedic usage)
अस्याःof this (f.)
अस्याः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वृज्यतेis made/laid out; is arranged
वृज्यते:
क्रिया
TypeVerb
Root√वृज् (वृज्यते)
तरःmore; further (comparative)
तरः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootतर (प्रातिपदिक; तुलनात्मक-प्रत्यय -तर)
अग्रेin front; at the fore
अग्रे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
अह्नाम्of the days
अह्नाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)
विapart; forth; widely
वि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/निपात)
indeed; moreover
:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
प्रथतेspreads out; extends
प्रथते:
क्रिया
TypeVerb
Root√प्रथ्
वितरम्more widely; further
वितरम्:
क्रियाविशेषण
TypeAdjective/Adverbial
Rootवितर (वि-√तॄ/√तॄ ‘to cross, pass’ > वितर ‘further, more widely’) प्रातिपदिक
वरीयःbetter; more spacious
वरीयः:
क्रियाविशेषण
TypeAdjective
Rootवरीयस् (वृ/वर् ‘to choose, prefer’ > comparative ‘better, wider’) प्रातिपदिक
देवेभ्यःfor the gods
देवेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अदितयेfor Aditi
अदितये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
स्योनम्pleasant; comfortable; auspicious (resting-place)
स्योनम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootस्योन (प्रातिपदिक)