Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 10.110

Devata: Agni (with the Vasus)

आजुह्वान ईड्यो वन्द्यश्चा याह्यग्ने वसुभिः सजोषाः । त्वं देवानामसि यह्व होता स एनान्यक्षीषितो यजीयान् ॥

आ॒जुह्वा॑न॒ ईड्यो॒ वन्द्य॒श्चा या॑ह्यग्ने॒ वसु॑भिः स॒जोषा॑: । त्वं दे॒वाना॑मसि यह्व॒ होता॒ स ए॑नान्यक्षीषि॒तो यजी॑यान् ॥

ājúhvāna ī́ḍyo vándyaś ca yā́hy agne vásubhiḥ sajóṣāḥ | tváṁ devā́nām asi yahvá hotā́ sá enān yakṣīṣito yajī́yān ||

O Agni, invoked with the ladle, worthy of adoration and of praise, come with the Vasus in one accord. Thou art the impelling Hotṛ of the gods; then, directed by thy will, sacrifice to these—thou who art most fit to perform the offering.

आ॒ऽजुह्वा॑नः । ईड्यः॑ । वन्द्यः॑ । च॒ । आ । या॒हि॒ । अ॒ग्ने॒ । वसु॑ऽभिः । स॒ऽजोषाः॑ । त्वम् । दे॒वाना॑म् । अ॒सि॒ । य॒ह्व॒ । होता॑ । सः । ए॒ता॒न् । य॒क्षि॒ । इ॒षि॒तः । यजी॑यान् ॥आजुह्वानः । ईड्यः । वन्द्यः । च । आ । याहि । अग्ने । वसुभिः । सजोषाः । त्वम् । देवानाम् । असि । यह्व । होता । सः । एतान् । यक्षि । इषितः । यजीयान् ॥ājuhvānaḥ | īḍyaḥ | vandyaḥ | ca | ā | yāhi | agne | vasu-bhiḥ | sa-joṣāḥ | tvam | devānām | asi | yahva | hotā | saḥ | etān | yakṣi | iṣitaḥ | yajīyān

आ॒जुह्वा॑नःhaving offered/being in the act of offering (oblations)
आ॒जुह्वा॑नः:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणः/कर्तृवाचकः)
TypeParticiple (Adjective used substantively)
Rootहु (धातु) → जुह्वान (कृदन्त-प्रातिपदिक)
ईड्यःworthy of praise
ईड्यः:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणः)
TypeAdjective
Rootईड्य (प्रातिपदिक; √ईड्/ईळ् ‘स्तु’ से)
वन्द्यःto be revered / worthy of homage
वन्द्यः:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणः)
TypeAdjective
Rootवन्द्य (प्रातिपदिक; √वन्द् ‘वन्दने’ से)
and
:
TypeIndeclinable
Root
hither, towards (as preverb/particle)
:
TypeIndeclinable (preverb) / particle
Root
या॑हिcome!
या॑हि:
क्रिया (आह्वान)
TypeVerb
Rootया (धातु) ‘गत्यर्थे’
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
वसु॑भिःwith the Vasus
वसु॑भिः:
सह/करण (सहचर्ये: ‘with the Vasus’)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
स॒जोषाःin concord / of one accord
स॒जोषाः:
कर्तृ-विशेषण (सहागतानां ‘एकमनस्काः/सम्प्रीताः’)
TypeAdjective (predicative) / adverbial adjective
Rootसजोषस् (प्रातिपदिक; sa- ‘सह’ + जोषस् ‘सन्तोष/अनुकूलता’)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दे॒वाना॑म्of the gods
दे॒वाना॑म्:
सम्बन्ध (षष्ठी: ‘of the gods’)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
असिare
असि:
क्रिया (सम्बन्ध/विधेय)
TypeVerb
Rootअस् (धातु) ‘भू/सत्तायाम्’
यह्वःmighty / impetuous (Vedic epithet)
यह्वः:
कर्तृ-विशेषण (होतुः/अग्नेः)
TypeAdjective
Rootयह्व (प्रातिपदिक; वैदिक ‘युवन्/यजनीय/प्रबल’ अर्थच्छाया)
होताthe Hotṛ-priest (invoker)
होता:
कर्तृ (विधेय-नाम)
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक; √हु ‘आह्वाने/होमे’ से)
सःhe / that one (i.e., you)
सः:
कर्तृ (त्वम्-सम्बन्धी ‘सः’ = ‘तू वही’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एनान्these (ones)
एनान्:
कर्म
TypePronoun
Rootएतद्/एना (सर्वनाम; वैदिक ‘एना’ = ‘these’)
यक्षीषिworship/sacrifice to (them)!
यक्षीषि:
क्रिया (यजनकर्म)
TypeVerb
Rootयज् (धातु) ‘यज्ञे/पूजायाम्’ (वैदिक रूप: यक्ष्)
इतःfrom here / hence
इतः:
अपादान/अधिकरण (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootइतस् (अव्यय; इदम्-प्रभव)
यजी॑यान्more worthy of worship / more sacrificial
यजी॑यान्:
कर्तृ-विशेषण (अग्नेः: ‘more fit for sacrifice’)
TypeAdjective (comparative)
Rootयज् (धातु) → यज्य (प्रातिपदिक) + ईयसुँ (तुलनात्मक)