HomeRig VedaMandala 10Sukta 110Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 10.110

Devata: Agni (with Vanaspati as supporting ritual power)
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires pada-count verification)

उपावसृज त्मन्या समञ्जन्देवानां पाथ ऋतुथा हवींषि । वनस्पतिः शमिता देवो अग्निः स्वदन्तु हव्यं मधुना घृतेन ॥

उ॒पाव॑सृज॒ त्मन्या॑ सम॒ञ्जन्दे॒वानां॒ पाथ॑ ऋतु॒था ह॒वींषि॑ । वन॒स्पति॑: शमि॒ता दे॒वो अ॒ग्निः स्वद॑न्तु ह॒व्यं मधु॑ना घृ॒तेन॑ ॥

upā́vasṛja tmányā samañján devā́nāṃ pā́tha ṛtuthā́ havī́ṃṣi | vanáspátiḥ śamitā́ devó agníḥ svádantu havyáṃ mádhunā ghṛténa ||

Release and let go, by the inmost self, and in right joining set the path for the gods—offerings in their season. May Vanaspati, the arranger, and Agni the divine, make the oblation sweet to the taste with honey and with clarified light.

उ॒प॒ऽअव॑सृज । त्मन्या॑ । स॒म्ऽअ॒ञ्जन् । दे॒वाना॑म् । पाथः॑ । ऋ॒तु॒ऽथा । ह॒वींषि॑ । वन॒स्पतिः॑ । श॒मि॒ता । दे॒वः । अ॒ग्निः । स्वद॑न्तु । ह॒व्यम् । मधु॑ना । घृ॒तेन॑ ॥उपअवसृज । त्मन्या । सम्अञ्जन् । देवानाम् । पाथः । ऋतुथा । हवींषि । वनस्पतिः । शमिता । देवः । अग्निः । स्वदन्तु । हव्यम् । मधुना । घृतेन ॥upa-avasṛja | tmanyā | sam-añjan | devānām | pāthaḥ | ṛtu-thā | havīṃṣi | vanaspatiḥ | śamitā | devaḥ | agniḥ | svadantu | havyam | madhunā | ghṛtena

उपnear, towards; (as preverb)
उप:
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग) / उप (अव्यय)
to, unto; (as preverb)
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
वसृजrelease, let go, send forth
वसृज:
क्रिया
TypeVerb
Root√सृज् (सृजति) + वि- (वसृज् = वि-सृज्, Vedic sandhi/phonetics)
त्मन्याby (one’s) own impulse/power
त्मन्या:
करण
TypeNoun
Rootत्मन्या (प्रातिपदिक; Vedic instr. of त्मन्/त्मन्य- ‘self, own power/impulse’)
समञ्जन्arranging, fitting together, preparing
समञ्जन्:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeParticiple
Root√अञ्ज् (अञ्जति) + सम् (उपसर्ग); कृदन्त: समञ्जन् (वर्तमान कृदन्त/प्रत्यय -अन्)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
पाथःpath, course (ritual way)
पाथः:
कर्म
TypeNoun
Rootपाथस् (प्रातिपदिक)
ऋतुथाseason by season; in due order
ऋतुथा:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootऋतु + -था (अव्ययीभाव/तद्धित अव्यय)
हवींषिoblations
हवींषि:
कर्म
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
वनस्पतिःLord of the wood (sacrificial post/wood; tree)
वनस्पतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवनस्पति (प्रातिपदिक)
शमिताthe preparer/slaughterer (ritual officiant)
शमिता:
कर्तृ (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootशमितृ (प्रातिपदिक; agent noun from √शम्/√शम ‘to make ready, pacify’ in ritual sense ‘slaughterer/preparer’)
देवःthe god
देवः:
कर्तृ (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni (fire)
अग्निः:
कर्तृ (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
स्वदन्तुlet them relish/enjoy
स्वदन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Root√स्वद् (स्वदते/स्वदति) ‘to taste, relish’
हव्यम्the offering (to be offered)
हव्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootहव्य (प्रातिपदिक; from √हू ‘to call/invoke’ > ‘to be offered’)
मधुनाwith sweetness; with honey/sweetness
मधुना:
करण
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
घृतेनwith ghee (clarified butter)
घृतेन:
करण
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)