HomeRig VedaMandala 10Sukta 110Mantra 11
Previous Mantra

Mantra 11

Sukta 10.110

Devata: Agni (as purogāḥ of the gods; with devāḥ as recipients of havis)
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires pada-count verification)

सद्यो जातो व्यमिमीत यज्ञमग्निर्देवानामभवत्पुरोगाः । अस्य होतुः प्रदिश्यृतस्य वाचि स्वाहाकृतं हविरदन्तु देवाः ॥

स॒द्यो जा॒तो व्य॑मिमीत य॒ज्ञम॒ग्निर्दे॒वाना॑मभवत्पुरो॒गाः । अ॒स्य होतु॑: प्र॒दिश्यृ॒तस्य॑ वा॒चि स्वाहा॑कृतं ह॒विर॑दन्तु दे॒वाः ॥

sadyó jātó vy àmimīta yajñám agnír devā́nām abhavat purogā́ḥ | asyá hótuḥ pradiśy ṛtásya vā́ci svā́hākṛtaṃ havír adantu devā́ḥ ||

Born at once, Agni measured out the sacrifice and became the one who goes in front of the gods. In the directive word of this Hotar, in the speech of Ṛta, let the gods partake of the oblation made ready with svāhā.

स॒द्यः । जा॒तः । वि । अ॒मि॒मी॒त॒ । य॒ज्ञम् । अ॒ग्निः । दे॒वाना॑म् । अ॒भ॒व॒त् । पु॒रः॒ऽगाः । अ॒स्य । होतुः॑ । प्र॒ऽदिशि॑ । ऋ॒तस्य॑ । वा॒चि । स्वाहा॑ऽकृतम् । ह॒विः । अ॒द॒न्तु॒ । दे॒वाः ॥सद्यः । जातः । वि । अमिमीत । यज्ञम् । अग्निः । देवानाम् । अभवत् । पुरःगाः । अस्य । होतुः । प्रदिशि । ऋतस्य । वाचि । स्वाहाकृतम् । हविः । अदन्तु । देवाः ॥sadyaḥ | jātaḥ | vi | amimīta | yajñam | agniḥ | devānām | abhavat | puraḥ-gāḥ | asya | hotuḥ | pra-diśi | ṛtasya | vāci | svāhākṛtam | haviḥ | adantu | devāḥ

सद्यःimmediately, at once
सद्यः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootसद्यस् (अव्यय-प्रातिपदिक) < सद्य (तत्क्षण)
जातःborn
जातः:
Kartā (अग्नेर् विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjective) प्रयुक्तः
Root√जन् (जायते) → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
विapart, forth; intensifier
वि:
TypeIndeclinable (Preverb)
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
अमिमीतmeasured out, apportioned
अमिमीत:
Kriyā
TypeVerb
Root√मा (मिमाते/मिमीते) ‘to measure, apportion’
यज्ञम्the sacrifice, ritual
यज्ञम्:
Karma
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अभवत्became
अभवत्:
Kriyā
TypeVerb
Root√भू (भवति)
पुरोगाःthe one who goes in front; leader, forerunner
पुरोगाः:
Kartā/Predicative (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective (used substantively)
Rootपुरोग (प्रातिपदिक) = पुरस् + √गम् (गच्छति) → ‘going in front’
अस्यof this (one), his
अस्य:
Sambandha (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
होतुःof the Hotṛ-priest (invoker)
होतुः:
Sambandha (षष्ठी)
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक) < √हु (जुहोति) ‘to sacrifice’
प्रदिशिin the region/direction
प्रदिशि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootप्रदिश् (प्रातिपदिक) = प्र + दिश् ‘direction/region’
ऋतस्यof Ṛta (cosmic order, truth)
ऋतस्य:
Sambandha (षष्ठी)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
वाचिin speech, in the utterance
वाचि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
स्वाहाकृतम्made with the Svāhā-call; consecrated by ‘svāhā’
स्वाहाकृतम्:
Karma (हविषः विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjective) प्रयुक्तः
Rootस्वाहा (निपात) + √कृ (करोति) → कृत (कृदन्त) ; समासः ‘स्वाहाकृत’
हविःthe oblation
हविः:
Karma
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
अदन्तुlet (them) eat, may (they) partake
अदन्तु:
Kriyā
TypeVerb
Root√अद् (अत्ति) ‘to eat’
देवाःthe gods
देवाः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)