HomeRig VedaMandala 10Sukta 11Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 10.11

Rishi: Traditional: often attributed within RV 10.11 to a seer of the late Maṇḍala 10 corpus (exact r̥ṣi uncertain from provided data)
Devata: Agni (also the divinized Samiti/assembly as a ‘devī’ within the rite)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

यदग्न एषा समितिर्भवाति देवी देवेषु यजता यजत्र । रत्ना च यद्विभजासि स्वधावो भागं नो अत्र वसुमन्तं वीतात् ॥

यद॑ग्न ए॒षा समि॑ति॒र्भवा॑ति दे॒वी दे॒वेषु॑ यज॒ता य॑जत्र । रत्ना॑ च॒ यद्वि॒भजा॑सि स्वधावो भा॒गं नो॒ अत्र॒ वसु॑मन्तं वीतात् ॥

yád agna eṣā́ sámitir bhávāti devī́ devéṣu yajatā́ yajatra | rátnā ca yád vibhájāsi svadhāvo bhāgáṃ no átra vásumantaṃ vītāt ||

When, O Agni, this gathering becomes a goddess among the gods, worthy to be worshipped—O adorable—then as you apportion the treasures, O you of inherent power, grant us here a share rich in spiritual plenty.

यत् । अ॒ग्ने॒ । ए॒षा । सम्ऽइ॑तिः । भवा॑ति । दे॒वी । दे॒वेषु॑ । य॒ज॒ता । य॒ज॒त्र॒ । रत्ना॑ । च॒ । यत् । वि॒ऽभजा॑सि । स्व॒धा॒ऽवः॒ । भा॒गम् । नः॒ । अत्र॑ । वसु॑ऽमन्तम् । वी॒ता॒त् ॥यत् । अग्ने । एषा । सम्इतिः । भवाति । देवी । देवेषु । यजता । यजत्र । रत्ना । च । यत् । विभजासि । स्वधावः । भागम् । नः । अत्र । वसुमन्तम् । वीतात् ॥yat | agne | eṣā | sam-itiḥ | bhavāti | devī | deveṣu | yajatā | yajatra | ratnā | ca | yat | vi-bhajāsi | svadhāvaḥ | bhāgam | naḥ | atra | vasu-mantam | vītāt

यत्when
यत्:
Adhikaraṇa (काल-सम्बन्धः) / सम्बन्ध-निर्देशक
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) अथवा यद्-शब्दः
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन (address)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
एषाthis
एषा:
Kartā (भवति इत्यस्य)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
समितिःassembly, gathering
समितिः:
Kartā (भवति इत्यस्य; एषा समितिः)
TypeNoun
Rootसम्-इति (समिति- प्रातिपदिक; सम् + √इ (गमन) → ‘समागमः/सभा’)
भवातिbecomes / is
भवाति:
क्रिया
TypeVerb
Root√भू (भवति)
देवीdivine (goddess-like)
देवी:
Kartā/विशेषण (समितेः)
TypeNoun/Adjective
Rootदेवी (प्रातिपदिक; देव-)
देवेषुamong the gods
देवेषु:
Adhikaraṇa (among the gods)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
यजताworthy of worship
यजता:
विशेषण
TypeAdjective
Rootयजत (प्रातिपदिक; √यज् ‘पूजा/याग’ से ‘पूज्य’)
यजत्रvenerable, fit for sacrifice
यजत्र:
विशेषण
TypeAdjective
Rootयजत्र (प्रातिपदिक; √यज्)
रत्नाtreasures
रत्ना:
Karma (विभजासि इत्यस्य)
TypeNoun
Rootरत्न (प्रातिपदिक)
and
:
सम्बन्धक
TypeIndeclinable
Root
यत्when / and when
यत्:
Adhikaraṇa (काल/सम्बन्ध) / सम्बन्ध-निर्देशक
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विभजासिyou distribute, apportion
विभजासि:
क्रिया
TypeVerb
Rootवि + √भज् (भाग-विभागे)
स्वधावःO you endowed with svadhā (inherent power/ritual potency)
स्वधावः:
सम्बोधन/विशेषण
TypeNoun/Adjective
Rootस्वधा (प्रातिपदिक) + वस्/वत्-प्रत्यय (स्वधावन् ‘स्वधायुक्त’)
भागम्a share, portion
भागम्:
Karma (वीतात्/ददातु इत्यर्थे)
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक; √भज्)
नःto us / for us
नः:
Sampradāna (to us)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अत्रhere
अत्र:
Adhikaraṇa (here)
TypeIndeclinable
Rootअत्र
वसुमन्तम्wealthy, rich in goods
वसुमन्तम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootवसुमन्त् (प्रातिपदिक; वसु + मन्त्)
वीतात्let it come / be granted
वीतात्:
क्रिया (प्रार्थना)
TypeVerb
Rootवि + √या (गत्यर्थ; ‘वीत’ = प्राप्त/आगत) ; अथवा √व्या/वी (प्राप्तौ) वैदिक प्रयोग