HomeRig VedaMandala 10Sukta 11Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 10.11

Rishi: Traditional: often attributed within RV 10.11 to a seer of the late Maṇḍala 10 corpus (exact r̥ṣi uncertain from provided data)
Devata: Agni (as Hotṛ) with supporting imagery of Śyena and luminous drapsa (soma-like essence)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अध त्यं द्रप्सं विभ्वं विचक्षणं विराभरदिषितः श्येनो अध्वरे । यदी विशो वृणते दस्ममार्या अग्निं होतारमध धीरजायत ॥

अध॒ त्यं द्र॒प्सं वि॒भ्वं॑ विचक्ष॒णं विराभ॑रदिषि॒तः श्ये॒नो अ॑ध्व॒रे । यदी॒ विशो॑ वृ॒णते॑ द॒स्ममार्या॑ अ॒ग्निं होता॑र॒मध॒ धीर॑जायत ॥

ádha tyáṃ drápsaṃ vibhváṃ vicakṣaṇáṃ vír ā́bharad iṣitáḥ śyénó adhvaré | yadī́ víśo vṛṇáte dasmám ā́ryā agním hótāram ádha dhī́r ajāyata ||

Then the impelled Falcon brought that radiant drop, wide and far-seeing, into the path of the offering. When the Aryan peoples choose Agni, the wonderful, as the invoking priest, then indeed the illumined intelligence is born.

अध॑ । त्यम् । द्र॒प्सम् । वि॒भ्व॑म् । वि॒ऽच॒क्ष॒णम् । विः । आ । अ॒भ॒र॒त् । इ॒षि॒तः । श्ये॒नः । अ॒ध्व॒रे । यदि॑ । विशः॑ । वृ॒णते॑ । द॒स्मम् । आर्याः॑ । अ॒ग्निम् । होता॑रम् । अध॑ । धीः । अ॒जा॒य॒त॒ ॥अध । त्यम् । द्रप्सम् । विभ्वम् । विचक्षणम् । विः । आ । अभरत् । इषितः । श्येनः । अध्वरे । यदि । विशः । वृणते । दस्मम् । आर्याः । अग्निम् । होतारम् । अध । धीः । अजायत ॥adha | tyam | drapsam | vibhvam | vi-cakṣaṇam | viḥ | ā | abharat | iṣitaḥ | śyenaḥ | adhvare | yadi | viśaḥ | vṛṇate | dasmam | āryāḥ | agnim | hotāram | adha | dhīḥ | ajāyata

अधthen, now
अध:
TypeIndeclinable
Rootअध (अव्यय)
त्यम्that (him/that one)
त्यम्:
Karma
TypePronoun
Rootत्य (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्रप्सम्drop; shining drop (often Soma/brightness)
द्रप्सम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्रप्स (प्रातिपदिक)
विभ्वम्all-pervading, mighty, expansive
विभ्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविभ्व (प्रातिपदिक)
विचक्षणम्clear-sighted, discerning
विचक्षणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवि-चक्षण (प्रातिपदिक)
विapart, forth; intensifier
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
आभरत्brought, carried (hither)
आभरत्:
Kartā (क्रियापद)
TypeVerb
Root√भृ (भृञ्) + आ (उपसर्ग)
इषितःimpelled, sped on, urged
इषितः:
Kartā (श्येनस्य विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle
Root√इष् (इष गतौ/प्रेरणे) → इषित (कृदन्त)
श्येनःthe falcon (mythic bird)
श्येनः:
Kartā
TypeNoun
Rootश्येन (प्रातिपदिक)
अध्वरेin the sacrifice, in the rite
अध्वरे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)
यदीwhen/if indeed
यदी:
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय) + इ (निपात, वैदिक)
विशःthe clans, the peoples
विशः:
Kartā
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
वृणतेchoose, select
वृणते:
Kartā (क्रियापद)
TypeVerb
Root√वृ (वृञ् वरणे)
दस्मम्wondrous, marvelous
दस्मम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदस्म (प्रातिपदिक)
आर्याःAryan, noble
आर्याः:
Kartā
TypeAdjective/Noun
Rootआर्य (प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni (fire-god)
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
होतारम्the Hotṛ-priest, invoker
होतारम्:
Karma
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
अधthen
अध:
TypeIndeclinable
Rootअध (अव्यय)
धीःinsight, inspired thought
धीः:
Kartā
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
अजायतwas born, arose
अजायत:
Kartā (क्रियापद)
TypeVerb
Root√जन् (जनीँ प्रादुर्भावे)