Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 10.107

Devata: Dakṣiṇā
Chandas: Triṣṭubh (probable; verse-level verification recommended)

दक्षिणाश्वं दक्षिणा गां ददाति दक्षिणा चन्द्रमुत यद्धिरण्यम् । दक्षिणान्नं वनुते यो न आत्मा दक्षिणां वर्म कृणुते विजानन् ॥

दक्षि॒णाश्वं॒ दक्षि॑णा॒ गां द॑दाति॒ दक्षि॑णा च॒न्द्रमु॒त यद्धिर॑ण्यम् । दक्षि॒णान्नं॑ वनुते॒ यो न॑ आ॒त्मा दक्षि॑णां॒ वर्म॑ कृणुते विजा॒नन् ॥

dakṣiṇā́śvaṃ dákṣiṇā gā́ṃ dadāti dákṣiṇā candrám utá yád dhíraṇyam | dakṣiṇā́nnaṃ vanute yó na ātmā́ dákṣiṇāṃ várma kṛṇute vijā́nān ||

Dakṣiṇā gives the steed of force; Dakṣiṇā gives the cow of light; Dakṣiṇā gives the shining moon and whatever is gold. Dakṣiṇā wins the food of plenitude: she is our very self when, knowing, one makes Dakṣiṇā a protective armour around the being.

दक्षि॑णा । अश्व॑म् । दक्षि॑णा । गाम् । द॒दा॒ति॒ । दक्षि॑णा । च॒न्द्रम् । उ॒त । यत् । हिर॑ण्यम् । दक्षि॑णा । अन्न॑म् । व॒नु॒ते॒ । यः । नः॒ । आ॒त्मा । दक्षि॑णाम् । वर्म॑ । कृ॒णु॒ते॒ । वि॒ऽजा॒नन् ॥दक्षिणा । अश्वम् । दक्षिणा । गाम् । ददाति । दक्षिणा । चन्द्रम् । उत । यत् । हिरण्यम् । दक्षिणा । अन्नम् । वनुते । यः । नः । आत्मा । दक्षिणाम् । वर्म । कृणुते । विजानन् ॥dakṣiṇā | aśvam | dakṣiṇā | gām | dadāti | dakṣiṇā | candram | uta | yat | hiraṇyam | dakṣi ṇā | annam | vanute | yaḥ | naḥ | ātmā | dakṣiṇām | varma | kṛṇute | vi-jānan

दक्षिणाthe dakṣiṇā (ritual gift)
दक्षिणा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदक्षिणा- (प्रातिपदिक) < दक्षिण (विशेषण ‘right/southern’)
अश्वम्a horse
अश्वम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअश्व- (प्रातिपदिक)
दक्षिणाthe dakṣiṇā
दक्षिणा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदक्षिणा-
गाम्a cow
गाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगो- (प्रातिपदिक)
ददातिgives
ददाति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (दाने)
दक्षिणाthe dakṣiṇā
दक्षिणा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदक्षिणा-
चन्द्रम्the shining one; the moon (as a gift)
चन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootचन्द्र- (प्रातिपदिक)
उतand also
उत:
(समुच्चय/अन्वय)
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
यत्whatever/that which
यत्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिindeed
हि:
(हेतु/निश्चय)
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
अरण्यम्the wilderness/forest
अरण्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअरण्य- (प्रातिपदिक)
दक्षिणाthe dakṣiṇā
दक्षिणा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदक्षिणा-
अन्नम्food
अन्नम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअन्न- (प्रातिपदिक)
वनुतेwins/obtains
वनुते:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootवन् (वनुते: ‘to win, obtain’)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःof us/our
नः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्- (सर्वनाम)
आत्माself; vital essence
आत्मा:
(सम्बन्ध/विशेष्य)
TypeNoun
Rootआत्मन्- (प्रातिपदिक)
दक्षिणाम्the dakṣiṇā (gift)
दक्षिणाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदक्षिणा-
वर्मarmor; protective covering
वर्म:
कर्म
TypeNoun
Rootवर्मन्/वर्म- (प्रातिपदिक)
कृणुतेmakes; fashions
कृणुते:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (करणे)
विजानन्knowing; understanding (well)
विजानन्:
कर्तृ (क्रियाविशेषण/सहकारी)
TypeParticiple
Rootवि-√ज्ञा (अवबोधने) → विजानत् (वर्तमान कृदन्त)