Mantra 6
Sukta 10.105
Devata: Indra (with allusive comparison to Ṛbhu and Mātariśvan as functional archetypes)
Chandas: Uncertain (requires scan)
Samhita Patha (Devanagari)
प्रास्तौदृष्वौजा ऋष्वेभिस्ततक्ष शूरः शवसा । ऋभुर्न क्रतुभिर्मातरिश्वा ॥
Samhita Patha (IAST)
प्रास्तौ॑दृ॒ष्वौजा॑ ऋ॒ष्वेभि॑स्त॒तक्ष॒ शूर॒: शव॑सा । ऋ॒भुर्न क्रतु॑भिर्मात॒रिश्वा॑ ॥
Transliteration
prā́staut ṛṣvá-ojā ṛṣvébhis tatákṣa śū́raḥ śávasā | ṛbhúr ná krátubhir mātáriśvā ||
Translation
The strong in lofty power has praised; the hero has fashioned with might, with the lofty ones—like Ṛbhu by his wills, like Mātariśvan.
Padapatha (Word Analysis)
प्र । अ॒स्तौ॒त् । ऋ॒ष्वऽओ॑जाः॒ । ऋ॒ष्वेभिः॑ । त॒तक्ष॑ । शूरः॑ । शव॑सा । ऋ॒भुः । न । क्रतु॑ऽभिः । मा॒त॒रिश्वा॑ ॥प्र । अस्तौत् । ऋष्वओजाः । ऋष्वेभिः । ततक्ष । शूरः । शवसा । ऋभुः । न । क्रतुभिः । मातरिश्वा ॥pra | astaut | ṛṣva-ojāḥ | ṛṣvebhiḥ | tatakṣa | śūraḥ | śavasā | ṛbhuḥ | na | kratu-bhiḥ | mātariśvā
Word by Word
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (upasarga)
अस्तौद्praised
अस्तौद्:
—
TypeVerb
Root√स्तु (स्तौति) स्तुति-करणे
ऋष्वौजाःthe one of lofty strength
ऋष्वौजाः:
Kartā
TypeNoun (epithet)
Rootऋष्व- + ओजस् (प्रातिपदिक: ऋष्वौजस्)
ऋष्वेभिःwith lofty (powers/means)
ऋष्वेभिः:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootऋष्व (प्रातिपदिक)
ततक्षfashioned, formed
ततक्ष:
—
TypeVerb
Root√तक्ष् (तक्षति) तक्षणे
शूरःthe hero
शूरः:
Kartā
TypeNoun
Rootशूर (प्रातिपदिक)
शवसाby (his) might
शवसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootशवस् (प्रातिपदिक)
ऋभुःR̥bhu (the artisan-sage)
ऋभुः:
Kartā
TypeNoun (proper name/epithet)
Rootऋभु (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
क्रतुभिःwith skills/insights, with powers of will
क्रतुभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
मातरिश्वाMātariśvan (the wind/fire-bringer)
मातरिश्वा:
Kartā
TypeNoun (proper name)
Rootमातरिश्वन् (प्रातिपदिक)