Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 10.104

Devata: Indra (with the divine Waters as supporting powers)
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 10.104; verify in critical meter listings)

सप्तापो देवीः सुरणा अमृक्ता याभिः सिन्धुमतर इन्द्र पूर्भित् । नवतिं स्रोत्या नव च स्रवन्तीर्देवेभ्यो गातुं मनुषे च विन्दः ॥

स॒प्तापो॑ दे॒वीः सु॒रणा॒ अमृ॑क्ता॒ याभि॒: सिन्धु॒मत॑र इन्द्र पू॒र्भित् । न॒व॒तिं स्रो॒त्या नव॑ च॒ स्रव॑न्तीर्दे॒वेभ्यो॑ गा॒तुं मनु॑षे च विन्दः ॥

saptā́po devī́ḥ suráṇā́ amṛ́ktā yā́bhiḥ síndhum átara indra pūrbhít | navatíṃ srotyā́ nava ca sravántīr devébhyo gātúṃ mánuṣe ca vindaḥ ||

O Indra, breaker of closed strongholds, by those seven divine Waters—noble in their flow and unmixed—you didst cross the oceanic flood. Thou didst find the path of passage for the gods and also for man: the ninety streams and the nine that pour and run.

स॒प्त । आपः॑ । दे॒वीः । सु॒ऽरणाः॑ । अमृ॑क्ताः । याभिः॑ । सिन्धु॑म् । अत॑रः । इ॒न्द्र॒ । पूः॒ऽभित् । न॒व॒तिम् । स्रो॒त्याः । नव॑ । च॒ । स्रव॑न्तीः । दे॒वेभ्यः॑ । गा॒तुम् । मनु॑षे । च॒ । वि॒न्दः॒ ॥सप्त । आपः । देवीः । सुरणाः । अमृक्ताः । याभिः । सिन्धुम् । अतरः । इन्द्र । पूःभित् । नवतिम् । स्रोत्याः । नव । च । स्रवन्तीः । देवेभ्यः । गातुम् । मनुषे । च । विन्दः ॥sapta | āpaḥ | devīḥ | su-raṇāḥ | amṛktāḥ | yābhiḥ | sindhum | ataraḥ | indra | pūḥ-bhit | navatim | srotyāḥ | nava | ca | sravantīḥ | devebhyaḥ | gātum | manuṣe | ca | vindaḥ

सप्तseven
सप्त:
Kartā (देवीः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective/Numeral
Rootसप्तन् (संख्या)
आपःwaters
आपः:
Kartā
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
देवीःgoddesses
देवीः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेवी (देव-)
सुरणाःgladdening, delight-giving
सुरणाः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसुरणा (सु- + रण/रन् ‘आनन्द/उत्साह’ इत्यर्थे; विशेषण-प्रातिपदिक)
अमृक्ताःunwiped, unsoiled (pure)
अमृक्ताः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective (past passive participle)
Rootअ-मृक्त (√मृज् ‘मार्जने/शोधने’ क्त; नञ्-पूर्वक)
याभिःwith which
याभिः:
Karaṇa
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
सिन्धुमातरःmothers of the Sindhu (river/stream)
सिन्धुमातरः:
Kartā (आपः/देवीः इत्यस्य विशेषण-सम्बोधनात्मकः)
TypeNoun
Rootसिन्धु-मातर् (तत्पुरुष)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
(सम्बोधन)
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र
पूर्भित्fort-splitter
पूर्भित्:
(सम्बोधन)
TypeNoun/Epithet
Rootपूर्-भिद् (पूर् ‘fort/city’ + √भिद् ‘भेदने’; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समासान्त)
नवतिम्ninety
नवतिम्:
Karma (गणनाविशेष्यं ‘स्रोत्यानि’ इत्यन्वयः)
TypeNoun/Numeral
Rootनवति (संख्या)
स्रोत्यानिstream-channels, watercourses
स्रोत्यानि:
Karma
TypeNoun
Rootस्रोत्य (√स्रु ‘स्रवणे’ यत्/य; ‘streaming-channel’)
नवnine
नव:
Karma (विशेषणम्)
TypeNumeral
Rootनवन् (संख्या)
and
:
TypeIndeclinable
Root
स्रवन्तीःflowing
स्रवन्तीः:
Karma (स्रोत्यानि इत्यस्य विशेषण/अन्वयः ‘स्रवन्तीः’)
TypeParticiple (present active)
Root√स्रु ‘स्रवणे’ (शतृ-प्रत्यय, वर्तमान कृदन्त)
देवेभ्यःfor the gods
देवेभ्यः:
Sampradāna
TypeNoun
Rootदेव
गातुम्a path, passage
गातुम्:
Karma
TypeNoun (action/result)
Rootगातु (√गा/गम् ‘गत्यर्थ’ तुन्; ‘path/going’)
मनुषेfor man (mankind)
मनुषे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootमनुṣ (मनुष्य/मनु-सम्बन्धिन्)
and
:
TypeIndeclinable
Root
विन्दःyou find, you obtain
विन्दः:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√विद्/√विन्द् ‘लाभे/प्राप्तौ’