Mantra 4
Sukta 10.101
Devata: Implicitly the Devas as field of support; instruction by the kavayas
Chandas: Jagatī fragment? (Shorter cadence; likely an abbreviated Triṣṭubh/Jagatī-type line in the hymn’s style)
Samhita Patha (Devanagari)
सीरा युञ्जन्ति कवयो युगा वि तन्वते पृथक् । धीरा देवेषु सुम्नया ॥
Samhita Patha (IAST)
सीरा॑ युञ्जन्ति क॒वयो॑ यु॒गा वि त॑न्वते॒ पृथ॑क् । धीरा॑ दे॒वेषु॑ सुम्न॒या ॥
Transliteration
sī́rā yuñjanti kaváyo yugā́ ví tanvate pṛ́thak | dhī́rā devéṣu sumnáyā ||
Translation
The seers yoke the ploughs; they spread the yokes apart, each in its place—steadfast in the gods, by the power of goodwill and grace.
Padapatha (Word Analysis)
सीरा॑ । यु॒ञ्ज॒न्ति॒ । क॒वयः॑ । यु॒गा । वि । त॒न्व॒ते॒ । पृथ॑क् । धीराः॑ । दे॒वेषु॑ । सु॒म्न॒ऽया ॥सीरा । युञ्जन्ति । कवयः । युगा । वि । तन्वते । पृथक् । धीराः । देवेषु । सुम्नया ॥sīrā | yuñjanti | kavayaḥ | yugā | vi | tanvate | pṛthak | dhīrāḥ | deveṣu | sumna-yā
Word by Word
सीराःploughs (as agents)
सीराः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसीर (प्रातिपदिक) < PIE *seh₁-?; plough/ard
युञ्जन्तिthey yoke / harness
युञ्जन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootयुज् (युजँ समाधौ/योजने) धातु
कवयःthe seers/poets
कवयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
युगाःyokes
युगाः:
कर्म
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
विapart, asunder, distinctly
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
तन्वतेthey stretch/spread
तन्वते:
क्रिया
TypeVerb
Rootतन् (तनुँ विस्तारे) धातु
पृथक्separately, each apart
पृथक्:
—
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
धीराःthe steadfast/wise ones
धीराः:
कर्तृ
TypeAdjective (substantivized)
Rootधीरा (प्रातिपदिक; धीर < √धी/धीः ‘thought, insight’)
देवेषुamong the gods / in the gods
देवेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सुम्नयाwith favor, with gracious goodwill
सुम्नया:
करण
TypeNoun
Rootसुम्न (प्रातिपदिक)