Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 10.101

Devata: Collective ritual exhortation; implicit Agni/Indra support; yajña as central power
Chandas: Triṣṭubh (probable)

मन्द्रा कृणुध्वं धिय आ तनुध्वं नावमरित्रपरणीं कृणुध्वम् । इष्कृणुध्वमायुधारं कृणुध्वं प्राञ्चं यज्ञं प्र णयता सखायः ॥

म॒न्द्रा कृ॑णुध्वं॒ धिय॒ आ त॑नुध्वं॒ नाव॑मरित्र॒पर॑णीं कृणुध्वम् । इष्कृ॑णुध्व॒मायु॒धारं॑ कृणुध्वं॒ प्राञ्चं॑ य॒ज्ञं प्र ण॑यता सखायः ॥

mandrā́ kṛṇudhvaṃ dhíya ā́ tanudhvaṃ nā́vam aritra-paráṇīṃ kṛṇudhvaṃ | iṣkṛṇudhvam āyudhā́raṃ kṛṇudhvaṃ prā́ñcaṃ yajñáṃ prá ṇayata sakhāyaḥ ||

Make your thoughts glad and widen them; fashion the boat that is carried by the oar. Prepare the arrow; make ready the weapon-bearing power. Lead the sacrifice forward, straight onward, O comrades.

म॒न्द्रा । कृ॒णु॒ध्व॒म् । धियः॑ । आ । त॒नु॒ध्व॒म् । नाव॑म् । अ॒रि॒त्र॒ऽपर॑णीम् । कृ॒णु॒ध्व॒म् । इष्कृ॑णुध्वम् । आयु॒धा । अर॑म् । कृ॒णु॒ध्व॒म् । प्राञ्च॑म् । य॒ज्ञम् । प्र । न॒य॒त॒ । स॒खा॒यः॒ ॥मन्द्रा । कृणुध्वम् । धियः । आ । तनुध्वम् । नावम् । अरित्रपरणीम् । कृणुध्वम् । इष्कृणुध्वम् । आयुधा । अरम् । कृणुध्वम् । प्राञ्चम् । यज्ञम् । प्र । नयत । सखायः ॥mandrā | kṛṇudhvam | dhiyaḥ | ā | tanudhvam | nāvam | aritra-paraṇīm | kṛṇudhvam | iṣkṛṇudhvam | āyudhā | aram | kṛṇudhvam | prāñcam | yajñam | pra | nayata | sakhāyaḥ

मन्द्राःgladdening/joyful (things); pleasant (ones)
मन्द्राः:
कर्म (कृणुध्वम् इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootमन्द्र (प्रातिपदिक)
कृणुध्वम्make! do!
कृणुध्वम्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
धियःthoughts; insights; hymnic inspirations
धियः:
कर्म (कृणुध्वम्—‘make/prepare thoughts’)
TypeNoun
Rootधि (प्रातिपदिक) / धी
towards; forth; completely
:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
तनुध्वम्stretch out; extend; spread
तनुध्वम्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootतन् (धातु)
नावम्boat; ship
नावम्:
कर्म (कृणुध्वम्)
TypeNoun
Rootनौ (प्रातिपदिक)
अरित्र-परणीम्(a boat) furnished with oars/paddles (lit. ‘oar-bearing’)
अरित्र-परणीम्:
कर्म (नावम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeNoun (compound) / Adjectival compound
Rootअरित्र (प्रातिपदिक) + परणी (प्रातिपदिक)
कृणुध्वम्make! prepare!
कृणुध्वम्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
इष्कृणुध्वम्set in motion/impel; make ready with speed
इष्कृणुध्वम्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootइष् + कृ (धातु; उपसर्ग/पूर्वरूप ‘इष्-’)
आयुधारम्weapon-bearing; armed
आयुधारम्:
कर्म (यज्ञम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootआयुधार (प्रातिपदिक; आयुध + आर/धार ‘bearing’)
कृणुध्वम्make! fashion!
कृणुध्वम्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
प्राञ्चम्forward; directed onward
प्राञ्चम्:
कर्म (यज्ञम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootप्राञ्च् (प्रातिपदिक; ‘forward-facing’)
यज्ञम्sacrifice; ritual offering
यज्ञम्:
कर्म (प्र णयता)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
प्रforth; forward
प्र:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
णयतlead! conduct!
णयत:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु; वैदिक रूप ‘णय-’)
सखायःfriends; comrades
सखायः:
कर्तृ (णयत—‘you friends lead’)
TypeNoun
Rootसखि (प्रातिपदिक)