HomeRig VedaMandala 10Sukta 100Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 10.100

Devata: Indra (with epithet kratu-prāva); Aditi in refrain as integrality
Chandas: Triṣṭubh (probable)

क्रतुप्रावा जरिता शश्वतामव इन्द्र इद्भद्रा प्रमतिः सुतावताम् । पूर्णमूधर्दिव्यं यस्य सिक्तय आ सर्वतातिमदितिं वृणीमहे ॥

क्र॒तु॒प्रावा॑ जरि॒ता शश्व॑ता॒मव॒ इन्द्र॒ इद्भ॒द्रा प्रम॑तिः सु॒ताव॑ताम् । पू॒र्णमूध॑र्दि॒व्यं यस्य॑ सि॒क्तय॒ आ स॒र्वता॑ति॒मदि॑तिं वृणीमहे ॥

kratu-prā́vā jaritā́ śáśvatām áva índra íd bhadrā́ prámatíḥ sutā́vatām | pūrṇám ū́dhar divyáṃ yásya siktáye ā́ sarvatā́tim áditiṃ vṛṇīmahe ||

Indra, the protector of the will, is indeed the enduring help of the singer; his glad discernment is for those who have the pressed Soma. His heavenly udder is full for the pouring-out; we choose Aditi, the integral totality, for our complete becoming.

क्र॒तु॒ऽप्रावा॑ । ज॒रि॒ता । शश्व॑ताम् । अवः॑ । इन्द्रः॑ । इत् । भ॒द्रा । प्रऽम॑तिः । सु॒तऽव॑ताम् । पू॒र्णम् । ऊधः॑ । दि॒व्यम् । यस्य॑ । सि॒क्तये॑ । आ । स॒र्वऽता॑तिम् । अदि॑तिम् । वृ॒णी॒म॒हे॒ ॥क्रतुप्रावा । जरिता । शश्वताम् । अवः । इन्द्रः । इत् । भद्रा । प्रमतिः । सुतवताम् । पूर्णम् । ऊधः । दिव्यम् । यस्य । सिक्तये । आ । सर्वतातिम् । अदितिम् । वृणीमहे ॥kratu-prāvā | jaritā | śaśvatām | avaḥ | indraḥ | it | bhadrā | pra-matiḥ | suta-vatām | pūrṇam | ūdhaḥ | divyam | yasya | siktaye | ā | sarva-tātim | aditim | vṛṇīmahe

क्रतुप्रावाःthe protector of (sacred) resolve/ritual power
क्रतुप्रावाः:
Kartā (इन्द्रस्य विशेषणरूपेण)
TypeAdjective (epithet)
Rootक्रतु- + प्रावा- (प्रा√अव्/अव् ‘रक्षणे, अवने’ से ‘प्रावा’ = रक्षक/पालक)
जरिताthe singer/praiser
जरिता:
Kartā
TypeNoun
Root√गॄ/गॄण् (स्तुतौ) → जरितृ- ‘स्तोतृ’
शश्वताम्of the ever-constant (ones)
शश्वताम्:
Sambandha (सम्बन्धः: ‘of the ever-lasting/constant ones’)
TypeAdjective (used substantively)
Rootशश्वत् (सदा, नित्य)
अवःhelp, protection
अवः:
Karma
TypeNoun
Rootअवस्- (सहाय्य, रक्षण) अथवा अवः (अव्ययवत् ‘सहाय्यं/उपकारम्’)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र-
इत्indeed, just
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपातः)
भद्राauspicious, good
भद्रा:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootभद्र-
प्रमतिःforethought, wise counsel
प्रमतिः:
Kartā (इन्द्रस्य गुण/शक्ति-रूपेण)
TypeNoun
Rootप्र-√मन्/मति (मनन/बुद्धि) → प्रमति- ‘प्रज्ञा/विवेक/उपाय’
सुतावताम्of those who have pressed Soma
सुतावताम्:
Sambandha
TypeAdjective (used substantively)
Rootसुत- (√सु ‘सवने’ → ‘pressed (Soma)’) + -वत् (मतुप्) → सुतावत्
पूर्णमूधःwhose udder/source is full (abundant)
पूर्णमूधः:
Kartā/Viśeṣaṇa (यस्य-सम्बन्धे)
TypeAdjective (bahuvrīhi/tatpuruṣa compound)
Rootपूर्ण- + ऊधस्- (ऊधः ‘उदर/स्तन/उद्गम’ → ‘plenitude, abundance’)
दिव्यम्heavenly, divine
दिव्यम्:
— (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootदिव्य- (दिव् ‘द्युतौ/स्वर्गे’)
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
सिक्तयःstreams/pourings (libations)
सिक्तयः:
Kartā
TypeNoun
Rootसिक्ति- (√सिच् ‘सिञ्चने’ → ‘pouring, stream; libation’)
towards, unto
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
सर्वतातिम्all-encompassing abundance/totality
सर्वतातिम्:
Karma
TypeNoun
Rootसर्व- + ताति- (√तन्/ता ‘विस्तारे/दान’ → ताति ‘विस्तार, समृद्धि, सर्वता’)
अदितिम्Aditi (the unboundedness; goddess)
अदितिम्:
Karma (वृणीमहे इत्यस्य)
TypeNoun (proper/common)
Rootअदिति-
वृणीमहेwe choose, we seek
वृणीमहे:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Root√वृ (वरणे)