HomeRig VedaMandala 10Sukta 10Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 10.10

Devata: Mitra–Varuṇa (as the vast domain of law/order), within a dialogic disputation

को अस्य वेद प्रथमस्याह्नः क ईं ददर्श क इह प्र वोचत् । बृहन्मित्रस्य वरुणस्य धाम कदु ब्रव आहनो वीच्या नॄन् ॥

को अ॒स्य वे॑द प्रथ॒मस्याह्न॒: क ईं॑ ददर्श॒ क इ॒ह प्र वो॑चत् । बृ॒हन्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्य॒ धाम॒ कदु॑ ब्रव आहनो॒ वीच्या॒ नॄन् ॥

kó asyá veda prathamásyā́hnaḥ ká īṃ dadarśa ká ihá prá vocat | bṛhán mitrásya váruṇasya dhā́ma kádu brava āhanó vī́cyā nṝ́n ||

Who knows of this first day? Who has seen it, who here can declare it? Vast is the dwelling of Mitra and Varuṇa—how indeed will you speak, O slayer, to separate men (by decisive word)?

कः । अ॒स्य । वे॒द॒ । प्र॒थ॒मस्य॑ । अह्नः॑ । कः । ई॒म् । द॒द॒र्श॒ । कः । इ॒ह । प्र । वो॒च॒त् । बृ॒हत् । मि॒त्रस्य॑ । वरु॑णस्य । धाम॑ । कत् । ऊँ॒ इति॑ । ब्र॒वः॒ । आ॒ह॒नः॒ । वीच्या॑ । नॄन् ॥कः । अस्य । वेद । प्रथमस्य । अह्नः । कः । ईम् । ददर्श । कः । इह । प्र । वोचत् । बृहत् । मित्रस्य । वरुणस्य । धाम । कत् । ऊँ इति । ब्रवः । आहनः । वीच्या । नॄन् ॥kaḥ | asya | veda | prathamasya | ahnaḥ | kaḥ | īm | dṛrśa | kaḥ | iha | pra | vocat | bṛhat | mitrasya | varuṇasya | dhāma | kat | oṃ iti | bravaḥ | āhanaḥ | vīcyā | nṝn

कःwho?
कः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootक (प्रश्न-सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्यof this
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वेदknows
वेद:
क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (विदँ ज्ञाने)
प्रथमस्यof the first
प्रथमस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootप्रथम (विशेषण-प्रातिपदिक)
अह्नःday
अह्नः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)
कःwho?
कः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootक (प्रश्न-सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ईम्indeed; him/it (emphatic particle)
ईम्:
TypeIndeclinable
Rootईम् (निपात/अव्यय)
ददर्शsaw
ददर्श:
क्रिया
TypeVerb
Root√दृश् (दृशँ दर्शन)
कःwho?
कः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootक (प्रश्न-सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इहhere
इह:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
प्रforth; openly
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
वोचत्spoke; proclaimed
वोचत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√वच् (वचँ परिभाषणे)
बृहत्the great (thing)
बृहत्:
कर्म (वोचत् इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootबृहत् (विशेषण-प्रातिपदिक)
मित्रस्यof Mitra
मित्रस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
वरुणस्यof Varuṇa
वरुणस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
धामabode; ordinance; domain
धाम:
कर्म (वोचत् इत्यस्य) / अथवा बृहत् इत्यस्य विशेष्य
TypeNoun
Rootधामन् (प्रातिपदिक)
कदुwhen indeed?; how then?
कदु:
TypeIndeclinable
Rootकदु (अव्यय/निपात; वैदिक)
ब्रवःdo you say?
ब्रवः:
क्रिया
TypeVerb
Root√ब्रू (ब्रूञ् व्यक्तायां वाचि)
आहनोof the day
आहनो:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootआहन् (प्रातिपदिक; ‘day’/‘daytime’ वैदिक)
वीच्याby distinguishing; by separating
वीच्या:
करण
TypeParticiple/Adjective
Root√विच्/√विच् (विचँ पृथग्भावे) → वीच्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
नॄन्men; people
नॄन्:
कर्म
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)