Mantra 9
Sukta 1.91
Rishi: Gautama Rāhūgaṇa
Devata: Soma
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
सोम यास्ते मयोभुव ऊतयः सन्ति दाशुषे । ताभिर्नोऽविता भव ॥
Samhita Patha (IAST)
सोम॒ यास्ते॑ मयो॒भुव॑ ऊ॒तय॒: सन्ति॑ दा॒शुषे॑ । ताभि॑र्नोऽवि॒ता भ॑व ॥
Transliteration
sóma yā́s te mayó-bhuva ūtáyaḥ sánti dāśúṣe | tā́bhir no ’vitā́ bhava ||
Translation
O Soma, whatever thy help-forces are that bring delight to the giver, by those become our protector.
Padapatha (Word Analysis)
सोम॑ । याः । ते॒ । म॒यः॒ऽभुवः॑ । ऊ॒तयः॑ । सन्ति॑ । दा॒शुषे॑ । ताभिः॑ । नः॒ । अ॒वि॒ता । भ॒व॒ ॥सोम । याः । ते । मयःभुवः । ऊतयः । सन्ति । दाशुषे । ताभिः । नः । अविता । भव ॥soma | yāḥ | te | mayaḥ-bhuvaḥ | ūtayaḥ | santi | dāśuṣe | tābhiḥ | naḥ | avitā | bhava
Word by Word
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन (addressed deity)
TypeNoun (vocative)
Rootसोम (प्रातिपदिक) < √सु (सुते) / सोम- (देवता/रस) व्युत्पत्तिः
याःwhich (those)
याः:
कर्तृ (of सन्ति)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (possessor)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मयोभुवःbringing delight / beneficent
मयोभुवः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective (epithet)
Rootमयोभू (प्रातिपदिक; मयस् + भू) अथवा मयो-भू- (बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास)
ऊतयःhelps, protections
ऊतयः:
कर्तृ (of सन्ति)
TypeNoun
Rootऊति- (प्रातिपदिक) < √अव्/√अव (रक्षणे) ‘aid, protection’
सन्तिare
सन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् (भुवि) ‘to be’
दाशुषेto the worshipper / to the giver (offerer)
दाशुषे:
सम्प्रदान (recipient/beneficiary: ‘for/to the worshipper’)
TypeNoun/Participle (to the giver/worshipper)
Rootदाशुष्- (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दाश्/√दास् ‘to give, worship, offer’)
ताभिःwith those (helps)
ताभिः:
करण (instrument: ‘by/with those’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (of us)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अविताprotector
अविता:
कर्तृ (of भव)
TypeNoun (agent)
Rootअवितृ- (प्रातिपदिक; √अव् ‘to protect’)
भवbecome / be
भव:
क्रिया (injunction)
TypeVerb
Root√भू (भवति) ‘to be, become’