Mantra 7
Sukta 1.91
Rishi: Gautama Rāhūgaṇa
Devata: Soma
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
त्वं सोम महे भगं त्वं यून ऋतायते । दक्षं दधासि जीवसे ॥
Samhita Patha (IAST)
त्वं सो॑म म॒हे भगं॒ त्वं यून॑ ऋताय॒ते । दक्षं॑ दधासि जी॒वसे॑ ॥
Transliteration
tvaṃ soma mahé bhágaṃ tvaṃ yū́na ṛta-yaté | dákṣaṃ dadhāsi jīvásē ||
Translation
Thou, O Soma, givest the great share of felicity; thou givest to the young seeker who follows the Truth the power of skill and right discernment for his living.
Padapatha (Word Analysis)
त्वम् । सो॒म॒ । म॒हे । भग॑म् । त्वम् । यूने॑ । ऋ॒त॒ऽय॒ते । दक्ष॑म् । द॒धा॒सि॒ । जी॒वसे॑ ॥त्वम् । सोम । महे । भगम् । त्वम् । यूने । ऋतयते । दक्षम् । दधासि । जीवसे ॥tvam | soma | mahe | bhagam | tvam | yūne | ṛta-yate | dakṣam | dadhāsi | jīvase
Word by Word
त्वम्thou / you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
महेto the great (one)
महे:
सम्प्रदान
TypeAdjective (used substantively)
Rootमह् (प्रातिपदिक: महत्)
भगम्fortune / share / Bhaga
भगम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभग (प्रातिपदिक)
त्वम्thou / you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यूनःof the young man / of the youth
यूनः:
सम्बन्ध
TypeNoun/Adjective
Rootयुवन् (प्रातिपदिक)
ऋतायतेstrives for ṛta (cosmic order)
ऋतायते:
(क्रिया) प्रयोजन-सम्बन्धः: ‘ऋत’ प्रति यतते
TypeVerb
Rootयत् (धातु) + ऋत (उपसर्ग/पूर्वपद-भाव: ‘ऋत’)
दक्षम्skill / ability / strength
दक्षम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
दधासिyou place / bestow
दधासि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
जीवसेfor life / for living
जीवसे:
सम्प्रदान (प्रयोजन-दत्तिः)
TypeNoun (inflection used as purpose-dative)
Rootजीव् (धातु) → जीवस् (कृदन्त/भाव-प्रातिपदिक)