HomeRig VedaMandala 1Sukta 91Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 1.91

Devata: Soma

त्वं सोम क्रतुभिः सुक्रतुर्भूस्त्वं दक्षैः सुदक्षो विश्ववेदाः । त्वं वृषा वृषत्वेभिर्महित्वा द्युम्नेभिर्द्युम्न्यभवो नृचक्षाः ॥

त्वं सो॑म॒ क्रतु॑भिः सु॒क्रतु॑र्भू॒स्त्वं दक्षै॑: सु॒दक्षो॑ वि॒श्ववे॑दाः । त्वं वृषा॑ वृष॒त्वेभि॑र्महि॒त्वा द्यु॒म्नेभि॑र्द्यु॒म्न्य॑भवो नृ॒चक्षा॑: ॥

tváṃ sóma krátubhiḥ sukrátur bhūs tváṃ dákṣaiḥ sudákṣo viśvávedāḥ | tváṃ vṛ́ṣā vṛṣatvébhir mahitvā́ dyumnébhiḥ dyumnī́ abhavo nṛcákṣāḥ ||

Thou, O Soma, by thy powers of will art perfectly puissant; by thy discerning energies thou art perfectly capable, knower of all. Thou art the Bull by thy bull-strengths; by thy greatness and thy luminous fulfillments thou becomest the seer of men.

त्वम् । सो॒म॒ । क्रतु॑ऽभिः । सु॒ऽक्रतुः॑ । भूः॒ । त्वम् । दक्षैः॑ । सु॒ऽदक्षः॑ । वि॒श्वऽवे॑दाः । त्वम् । वृषा॑ । वृ॒ष॒ऽत्वेभिः॑ । म॒हि॒ऽत्वा । द्यु॒म्नेभिः॑ । द्यु॒म्नी । अ॒भ॒वः॒ । नृ॒ऽचक्षाः॑ ॥त्वम् । सोम । क्रतुभिः । सुक्रतुः । भूः । त्वम् । दक्षैः । सुदक्षः । विश्ववेदाः । त्वम् । वृषा । वृषत्वेभिः । महित्वा । द्युम्नेभिः । द्युम्नी । अभवः । नृचक्षाः ॥tvam | soma | kratu-bhiḥ | su-kratuḥ | bhūḥ | tvam | dakṣaiḥ | su-dakṣaḥ | viśva-vedāḥ | tvam | vṛṣā | vṛṣa-tvebhiḥ | mahi-tvā | dyumnebhiḥ | dyumnī | abhavaḥ | nṛ-cakṣāḥ

त्वम्thou, you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
क्रतुभिःwith (thy) powers/insights (kratus)
क्रतुभिः:
करण
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
सुक्रतुःof good resolve, very wise
सुक्रतुः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु-क्रतु (प्रातिपदिक; उपसर्ग/उपपद-समास)
भूःthou wast / became
भूः:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु)
त्वम्thou
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
दक्षैःwith skills/abilities (dakṣas)
दक्षैः:
करण
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
सुदक्षःvery skillful
सुदक्षः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु-दक्ष (प्रातिपदिक)
विश्ववेदाःknower of all
विश्ववेदाः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective (epithet)
Rootविश्व-विद्/वेद (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास: ‘all-knowing’)
त्वम्thou
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
वृषाthe bull; the mighty one
वृषा:
कर्तृ (विशेषण)
TypeNoun/Adjective
Rootवृषन्/वृष (प्रातिपदिक)
वृषत्वेभिःwith acts/qualities of bullhood, with virilities
वृषत्वेभिः:
करण
TypeNoun (abstract)
Rootवृषत्व (प्रातिपदिक; -त्व भाव-प्रत्यय)
महित्वाwith greatness
महित्वा:
करण
TypeNoun (abstract)
Rootमहित्व (प्रातिपदिक; -त्व)
द्यु्म्नेभिःwith splendors, with glories
द्यु्म्नेभिः:
करण
TypeNoun
Rootद्यु्म्न (प्रातिपदिक)
द्यु्म्न्यःsplendid, glorious
द्यु्म्न्यः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्यु्म्न्य (प्रातिपदिक; द्यु्म्न + यत्/य)
अभवःthou becamest
अभवः:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु)
नृचक्षाःwhose gaze is on men; man-observing
नृचक्षाः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective (epithet)
Rootनृ-चक्षस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि: ‘having men as (thy) gaze/seen’)