Mantra 16
Sukta 1.91
Devata: Soma
Samhita Patha (Devanagari)
आ प्यायस्व समेतु ते विश्वतः सोम वृष्ण्यम् । भवा वाजस्य संगथे ॥
Samhita Patha (IAST)
आ प्या॑यस्व॒ समे॑तु ते वि॒श्वत॑: सोम॒ वृष्ण्य॑म् । भवा॒ वाज॑स्य संग॒थे ॥
Transliteration
ā́ pyāyasva sám etu te viśvátas sóma vṛ́ṣṇyam | bhávā vā́jasya saṃgathé ||
Translation
Increase, O Soma; let thy virile might gather to thee from every side. Become in us the meeting-place of vāja—plenitude of force and victorious fullness.
Padapatha (Word Analysis)
आ । प्या॒य॒स्व॒ । सम् । ए॒तु॒ । ते॒ । वि॒श्वतः॑ । सो॒म॒ । वृष्ण्य॑म् । भव॑ । वाज॑स्य । स॒म्ऽग॒थे ॥आ । प्यायस्व । सम् । एतु । ते । विश्वतः । सोम । वृष्ण्यम् । भव । वाजस्य । सम्गथे ॥ā | pyāyasva | sam | etu | te | viśvataḥ | soma | vṛṣṇyam | bhava | vājasya | sam-gathe
Word by Word
आforth, towards (intensifying/dir. prefix)
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग) / ā (preverb)
प्यायस्वswell; grow strong; thrive (O Soma)
प्यायस्व:
—
TypeVerb
Root√प्या (प्याय्) / √pyā (to swell, grow, thrive)
सम्together, completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग) / sam (preverb)
एतुlet it come/go
एतु:
—
TypeVerb
Root√इ / √i (to go)
तेof you; your
ते:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootत्वद् (युष्मद्-प्रातिपदिक) / tvad (2nd pers. pronoun)
विश्वतःfrom all sides; on every side
विश्वतः:
अधिकारण (दिशा/परिसर-निर्देश)
TypeIndeclinable (adverbial) / Adjective-used-adverbially
Rootविश्व (प्रातिपदिक) / viśva (all)
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative address)
Rootसोम (प्रातिपदिक) / soma
वृष्ण्यम्bull-like strength; manly vigor
वृष्ण्यम्:
कर्म (what is to come/attain) / लक्ष्य
TypeNoun/Adjective
Rootवृष्ण्य (प्रातिपदिक; from वृषन् ‘bull, strong’) / vṛṣṇya
भवbe; become
भव:
—
TypeVerb
Root√भू / √bhū (to be, become)
वाजस्यof prize; of booty; of strength/food (vāja)
वाजस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक) / vāja
संगथेin the encounter; in the coming-together (contest/battle)
संगथे:
अधिकारण (स्थान/अवसर)
TypeNoun
Rootसंगथ (प्रातिपदिक; saṃ-√गम्/गथ् ‘coming together, encounter’) / saṅgatha