Mantra 11
Sukta 1.91
Rishi: Gautama Rāhūgaṇa
Devata: Soma
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
सोम गीर्भिष्ट्वा वयं वर्धयामो वचोविदः । सुमृळीको न आ विश ॥
Samhita Patha (IAST)
सोम॑ गी॒र्भिष्ट्वा॑ व॒यं व॒र्धया॑मो वचो॒विद॑: । सु॒मृ॒ळी॒को न॒ आ वि॑श ॥
Transliteration
sóma gī́rbhis tvā vayáṃ vardháyāmo vaco-vídaḥ | su-mṛḷī́ko na ā́ viśa ||
Translation
O Soma, with our inspired utterances we increase thee, we who know the word. Enter into us as one full of a happy gentleness and healing grace.
Padapatha (Word Analysis)
सोम॑ । गीः॒ऽभिः । त्वा॒ । व॒यम् । व॒र्धया॑मः । व॒चः॒ऽविदः॑ । सु॒ऽमृ॒ळी॒कः । नः॒ । आ । वि॒श॒ ॥सोम । गीःभिः । त्वा । वयम् । वर्धयामः । वचःविदः । सुमृळीकः । नः । आ । विश ॥soma | gīḥ-bhiḥ | tvā | vayam | vardhayāmaḥ | vacaḥ-vidaḥ | su-mṛḷīkaḥ | naḥ | ā | viśa
Word by Word
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन (addressed deity)
TypeNoun (proper/common)
Rootसोम (प्रातिपदिक) < √सु (सु- ‘to press/extract’, esp. Soma) / सोम- (name)
गीर्भिःwith hymns / by praises
गीर्भिः:
करण (instrument)
TypeNoun
Rootगिर् (स्त्री) ‘hymn, song, praise’
त्वाyou
त्वा:
कर्म (object)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (2nd person pronoun stem)
वयम्we
वयम्:
कर्ता (subject)
TypePronoun
Rootअस्मद् (1st person pronoun stem)
वर्धयामःwe increase / we make (you) grow
वर्धयामः:
क्रिया (finite verb)
TypeVerb
Root√वृध् (वर्धते/वर्धयति) ‘to grow, increase; to make grow’
वचोविदःknowers of sacred speech / skilled in words
वचोविदः:
कर्ता-विशेषण (apposition to वयम्)
TypeAdjective/Noun (compound)
Rootवचस् (नपुं) ‘word, utterance’ + √विद् ‘to know’ → वचोविद् ‘knower of words/utterance’
सुमृळीकः(you who are) very gracious
सुमृळीकः:
कर्ता/सम्बोधन-विशेषण (predicate/epithet of Soma)
TypeAdjective
Rootसु- (upasarga ‘well’) + मृळीक (adj./noun ‘merciful, gracious; mercy’) → सुमृळीक ‘very gracious’
नःto us / for us / our
नः:
सम्प्रदान/अधिकार-सम्बन्ध (beneficiary/possessor: ‘to/for us’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (enclitic pronoun)
आhither, towards
आ:
क्रिया-विशेषण (directional)
TypeIndeclinable
Rootआ (preverb/particle)
विशenter / come in / come to (us)
विश:
क्रिया (imperative)
TypeVerb
Root√विश् (वेवेष्टि/विशति) ‘to enter, settle, come in’