Mantra 7
Sukta 1.9
Rishi: Madhucchandas Vaiśvāmitra (traditional attribution for RV 1.1–1.11; thus for 1.9)
Devata: Indra
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
सं गोमदिन्द्र वाजवदस्मे पृथु श्रवो बृहत् । विश्वायुर्धेह्यक्षितम् ॥
Samhita Patha (IAST)
सं गोम॑दिन्द्र॒ वाज॑वद॒स्मे पृ॒थु श्रवो॑ बृ॒हत् । वि॒श्वायु॑र्धे॒ह्यक्षि॑तम् ॥
Transliteration
saṃ gómad indra vā́javad asmè pṛthú śrávo bṛhát | viśvā́yur dhehy ákṣitam ||
Translation
O Indra, gather into us the luminous riches (the Rays of true knowledge) and the plenitude of force; place in us the wide and vast fame of the Truth, and establish an unperishing all-life in our being.
Padapatha (Word Analysis)
सम् । गोऽम॑त् । इ॒न्द्र॒ । वाज॑ऽवत् । अ॒स्मे इति॑ । पृ॒थु । श्रवः॑ । बृ॒हत् । वि॒श्वऽआ॑युः । धे॒हि॒ । अक्षि॑तम् ॥सम् । गोमत् । इन्द्र । वाजवत् । अस्मे इति । पृथु । श्रवः । बृहत् । विश्वआयुः । धेहि । अक्षितम् ॥sam | go--mat | indra | vāja-vat | asme iti | pṛthu | śravaḥ | bṛhat | viśva-āyuḥ | dhehi | akṣitam
Word by Word
सम्together; completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (upasarga/avyaya)
गोमत्possessing cows; rich in cattle
गोमत्:
Karma (desired object/result) / viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootगो- + -मत् (prātipadika: गोमत्)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
Sambodhana (addressed deity)
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (prātipadika)
वाजवत्possessing strength/prize; rich in ‘vāja’ (victory, vigor, booty)
वाजवत्:
Karma (desired object/result) / viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootवाज- + -वत् (prātipadika: वाजवत्)
अस्मेto us
अस्मे:
Sampradāna (recipient)
TypePronoun
Rootअस्मद् (sarvanāman)
पृथुbroad; wide
पृथु:
Karma / viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootपृथु (prātipadika)
श्रवःfame; glory; renown
श्रवः:
Karma (that which is to be granted) / phala
TypeNoun
Rootश्रवस् (prātipadika)
बृहत्great; lofty
बृहत्:
Karma / viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (prātipadika)
विश्वायुःlasting for the whole lifetime; life-extending
विश्वायुः:
Karma / viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootविश्व- + आयुस् (prātipadika: विश्वायुस्)
धेहिbestow; place (upon us)
धेहि:
Kriyā (verbal action); governs कर्म (objects) and सम्प्रदान (अस्मे)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
अक्षितम्imperishable; undecaying
अक्षितम्:
Karma / viśeṣaṇa
TypeAdjective (past passive participle used adjectivally)
Rootअ- + क्षि (kṣi ‘to perish’) → अक्षित (kṛdanta/prātipadika)