Mantra 5
Sukta 1.9
Rishi: Medhātithi Kāṇva (traditional attribution for RV 1.1–1.10; specifically RV 1.9 ascribed to Medhātithi of the Kāṇva line)
Devata: Indra
Chandas: Gāyatrī (3 pādas of 8 syllables; RV 1.9 is in the Indra-Gāyatrī style)
Samhita Patha (Devanagari)
सं चोदय चित्रमर्वाग्राध इन्द्र वरेण्यम् । असदित्ते विभु प्रभु ॥
Samhita Patha (IAST)
सं चो॑दय चि॒त्रम॒र्वाग्राध॑ इन्द्र॒ वरे॑ण्यम् । अस॒दित्ते॑ वि॒भु प्र॒भु ॥
Transliteration
saṃ códāya citrám arvā́g rā́dha indra váreṇyam | asád ít te vibhú prabhú ||
Translation
Urge forward toward us (into our being) the luminous and manifold plenitude of delight, O Indra, the most choice-worthy; may it indeed become for thee—wide and sovereign—here in us.
Padapatha (Word Analysis)
सम् । चो॒द॒य॒ । चि॒त्रम् । अ॒र्वाक् । राधः॑ । इ॒न्द्र॒ । वरे॑ण्यम् । अस॑त् । इत् । ते॒ । वि॒ऽभु । प्र॒ऽभु ॥सम् । चोदय । चित्रम् । अर्वाक् । राधः । इन्द्र । वरेण्यम् । असत् । इत् । ते । विभु । प्रभु ॥sam | codaya | citram | arvāk | rādhaḥ | indra | vareṇyam | asat | it | te | vi-bhu | pra-bhu
Word by Word
सम्together; completely (intensifier)
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (upasarga) प्रत्यय/निपात
चोदयimpel; urge; set in motion
चोदय:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootचुद् (चोदयति)
चित्रम्bright; splendid; wondrous
चित्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
अर्वाक्hither; toward us
अर्वाक्:
Adhikaraṇa (दिशा/गति-निर्देश)
TypeIndeclinable
Rootअर्वाक् (अव्यय/दिक्शब्द)
राधःbounty; gift; wealth
राधः:
Karma
TypeNoun
Rootराधस् (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
(सम्बोधन) —
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वरेण्यम्choice; excellent; worthy to be chosen
वरेण्यम्:
Karma (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवरेण्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वृ ‘choose’ से)
असत्is; exists; is present
असत्:
(विधेय) —
TypeAdjective
Rootअस् (भू) → सत्/असत् (कृदन्त)
इत्indeed; just
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
तेof you; your
ते:
सम्बन्ध (Genitive)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम)
विभुall-pervading; mighty
विभु:
(सम्बोधन) —
TypeAdjective
Rootविभु (प्रातिपदिक)
प्रभुpowerful; lordly
प्रभु:
(सम्बोधन) —
TypeAdjective
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)