Mantra 3
Sukta 1.9
Rishi: Medhātithi Kāṇva (traditional attribution for RV 1.9)
Devata: Indra
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
मत्स्वा सुशिप्र मन्दिभिः स्तोमेभिर्विश्वचर्षणे । सचैषु सवनेष्वा ॥
Samhita Patha (IAST)
मत्स्वा॑ सुशिप्र म॒न्दिभि॒: स्तोमे॑भिर्विश्वचर्षणे । सचै॒षु सव॑ने॒ष्वा ॥
Transliteration
matsvā́ suśipra mandíbhiḥ stómebhir viśvacarṣaṇe | sacā́ eṣú sávanéṣv ā́ ||
Translation
Become intoxicated with delight, O fair-lipped Power, by our rapturous energies and by the hymns; O all-seeing ruler of the peoples, come in union to these pressings (of Soma) here.
Padapatha (Word Analysis)
मत्स्व॑ । सु॒ऽशि॒प्र॒ । म॒न्दिऽभिः । स्तोमे॑भिः । वि॒श्व॒ऽच॒र्ष॒णे॒ । सचा॑ । ए॒षु । सव॑नेषु । आ ॥मत्स्व । सुशिप्र । मन्दिभिः । स्तोमेभिः । विश्वचर्षणे । सचा । एषु । सवनेषु । आ ॥matsva | su-śipra | mandi-bhiḥ | stomebhiḥ | viśva-carṣaṇe | sacā | eṣu | savaneṣu | ā
Word by Word
मत्स्वbe exhilarated / rejoice (drink and be glad)
मत्स्व:
(सम्बोधन-प्रयुक्त क्रिया) मुख्य क्रिया
TypeVerb
Rootमद् (धातु) → मत्स्व (आदेश/आगमयुक्त रूप; 2 एकवचन लोट्)
सुशिप्रO fair-lipped / O handsome-jawed (epithet of Indra)
सुशिप्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative epithet)
Rootसु- + शिप्र (प्रातिपदिक; ‘सुशिप्र’)
मन्दिभिःwith the gladdeners / with exhilarating (draughts/means)
मन्दिभिः:
करण
TypeNoun
Rootमन्दि (प्रातिपदिक; ‘मन्दि’ = gladdener/cheerer; often of Soma/pressings/means of exhilaration)
स्तोमेभिःwith hymns / with praises
स्तोमेभिः:
करण
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
विश्वचर्षणेO (you) of all peoples / O universal lord of men
विश्वचर्षणे:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative epithet)
Rootविश्व- + चर्षणि (प्रातिपदिक; ‘विश्वचर्षणि’)
सचjoin / accompany
सच:
मुख्य क्रिया
TypeVerb
Rootसच् (धातु; ‘to accompany, be associated with’)
एषुin these
एषु:
अधिकरण
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सवनेषुat the Soma-pressings / in the libation-rites
सवनेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसवन (प्रातिपदिक; ‘pressing, Soma-pressing, libation time’)
आhither / unto (us)
आ:
(क्रियाविशेषण/उपसर्गार्थ) क्रियासम्बन्धी
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)