HomeRig VedaMandala 1Sukta 88Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 1.88

Rishi: Gotamas (family of Gautama; explicitly named)
Devata: Maruts (hymn context), with emphasis on Brahman/Mantra as operative power
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अहानि गृध्राः पर्या व आगुरिमां धियं वार्कार्यां च देवीम् । ब्रह्म कृण्वन्तो गोतमासो अर्कैरूर्ध्वं नुनुद्र उत्सधिं पिबध्यै ॥

अहा॑नि॒ गृध्रा॒: पर्या व॒ आगु॑रि॒मां धियं॑ वार्का॒र्यां च॑ दे॒वीम् । ब्रह्म॑ कृ॒ण्वन्तो॒ गोत॑मासो अ॒र्कैरू॒र्ध्वं नु॑नुद्र उत्स॒धिं पिब॑ध्यै ॥

ahā́ni gṛ́dhrāḥ párī ā́ va ā́gur imā́ṃ dhíyaṃ vārkāryā́ṃ ca devī́m | bráhma kṛṇvánto gótamāso arkáir ūrdhvám nunudra utsadhíṃ píbadhyai ||

Day after day, eager as vultures, they have come all around to you—this thought, this divine shaping inspiration. The Gotamas, making the mantra-force with their hymns, have driven it upward, the wellspring-seat, for the drinking of the delight.

अहा॑नि । गृध्राः॑ । परि॑ । आ । वः॒ । आ । अ॒गुः॒ । इ॒माम् । धिय॑म् । वा॒र्का॒र्याम् । च॒ । दे॒वीम् । ब्रह्म॑ । कृ॒ण्वन्तः॑ । गोत॑मासः । अ॒र्कैः । ऊ॒र्ध्वम् । नु॒नु॒द्रे॒ । उ॒त्स॒ऽधिम् । पिब॑ध्यै ॥अहानि । गृध्राः । परि । आ । वः । आ । अगुः । इमाम् । धियम् । वार्कार्याम् । च । देवीम् । ब्रह्म । कृण्वन्तः । गोतमासः । अर्कैः । ऊर्ध्वम् । नुनुद्रे । उत्सधिम् । पिबध्यै ॥ahāni | gṛdhrāḥ | pari | ā | vaḥ | ā | aguḥ | imām | dhiyam | vārkāryām | ca | devīm | brahma | kṛṇvantaḥ | gotamāsaḥ | arkaiḥ | ūrdhvam | nunudre | utsa-dhim | pibadhyai

अहानिdays
अहानि:
अधिकारण (कालवाचक) / कर्म (सन्दर्भानुसार)
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)
गृध्राःeager ones / greedy (like vultures)
गृध्राः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगृध्र (प्रातिपदिक) < √गृध् (लुब्धे) व्युत्पत्तिसम्बन्ध
परिaround, all about
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि
towards, unto
:
TypeIndeclinable
Root
वःof you / your
वः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद्
आगुरिमाम्this inciting/awakening (thought)
आगुरिमाम्:
कर्म
TypeAdjective (with demonstrative) / Noun-phrase
Rootआ-गुरि- (प्रातिपदिक; ‘आगुरि’ = स्तुति/आह्वान/प्रेरणा-रूपा धिया इति वैदिकप्रयोग) + इमाम्
धियम्thought, insight, hymn-thought
धियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधि (प्रातिपदिक) < √धी (बुद्धौ)
वार्कार्याम्praiseworthy / splendid
वार्कार्याम्:
कर्म (धियम् विशेषयति)
TypeAdjective
Rootवार्कार्य (प्रातिपदिक; ‘वार्कर’/‘वृक’ इत्यादि-सम्बद्ध वैदिकविशेषण; ‘प्रशस्त/उज्ज्वल/स्तुत्य’ इत्यर्थे)
and
:
TypeIndeclinable
Root
देवीम्the goddess / divine (one)
देवीम्:
कर्म (धियम्/वार्कार्याम् इत्यस्य सहापेक्षया)
TypeNoun/Adjective
Rootदेवी (प्रातिपदिक) < देव (प्रातिपदिक)
ब्रह्मsacred formulation, prayer
ब्रह्म:
कर्म
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
कृण्वन्तःmaking, fashioning
कृण्वन्तः:
कर्तृ (गोतमासः विशेषणम्)
TypeVerb (participle)
Root√कृ (करणे)
गोतमासःthe Gotamas (seers)
गोतमासः:
कर्तृ
TypeNoun (proper)
Rootगोतम (प्रातिपदिक)
अर्कैःwith hymns/verses
अर्कैः:
करण
TypeNoun
Rootअर्क (प्रातिपदिक)
ऊर्ध्वम्upwards
ऊर्ध्वम्:
TypeAdverb/Adjective
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक)
नुnow, indeed
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु
नुनुद्रःthey have thrust/pushed
नुनुद्रः:
क्रिया (कर्तृ = गोतमासः)
TypeVerb
Root√नुद् (प्रेरणे/अपसारणे)
उत्सधिम्the seat/raised place (altar-seat)
उत्सधिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootउत्सधि (प्रातिपदिक; ‘उत्+सधि’ = आधार/आसन/उत्सद्-स्थल; वैदिके ‘उत्सधि’ = उच्चस्थान/आसन/उत्सद्)
पिबध्यैto drink
पिबध्यै:
प्रयोजन (अर्थ/हेतु)
TypeVerb (infinitive)
Root√पा (पाने)