HomeRig VedaMandala 1Sukta 87Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 1.87

Rishi: Gautama Rāhūgaṇa (traditional)
Devata: Marutaḥ
Chandas: Jagatī (probable)

प्रैषामज्मेषु विथुरेव रेजते भूमिर्यामेषु यद्ध युञ्जते शुभे । ते क्रीळयो धुनयो भ्राजदृष्टयः स्वयं महित्वं पनयन्त धूतयः ॥

प्रैषा॒मज्मे॑षु विथु॒रेव॑ रेजते॒ भूमि॒र्यामे॑षु॒ यद्ध॑ यु॒ञ्जते॑ शु॒भे । ते क्री॒ळयो॒ धुन॑यो॒ भ्राज॑दृष्टयः स्व॒यं म॑हि॒त्वं प॑नयन्त॒ धूत॑यः ॥

práiṣām ájmeṣu vithurévā rejate bhū́mir yā́meṣu yád dha yuñjáte śubhé | té krī́ḷayo dhúnayo bhrā́jadṛṣṭayaḥ svayáṃ mahitváṃ panayanta dhū́tayaḥ ||

In their rushings the earth quivers like one shaken, when indeed in their courses they yoke themselves for the splendid work. Those playful, thundering ones with flashing spears make their greatness felt by their own power, the impetuous movers.

प्र । ए॒षा॒म् । अज्मे॑षु । वि॒थु॒राऽइ॑व । रे॒ज॒ते॒ । भूमिः॑ । यामे॑षु । यत् । ह॒ । यु॒ञ्जते॑ । शु॒भे । ते । क्री॒ळयः॒ । धुन॑यः । भ्राज॑त्ऽऋष्टयः । स्व॒यम् । म॒हि॒ऽत्वम् । प॒न॒य॒न्त॒ । धूत॑यः ॥प्र । एषाम् । अज्मेषु । विथुराइव । रेजते । भूमिः । यामेषु । यत् । ह । युञ्जते । शुभे । ते । क्रीळयः । धुनयः । भ्राजत्ऋष्टयः । स्वयम् । महित्वम् । पनयन्त । धूतयः ॥pra | eṣām | ajmeṣu | vithurāiva | rejate | bhūmiḥ | yāmeṣu | yat | ha | yuñjate | śubhe | te | krīḷayaḥ | dhunayaḥ | bhrājat-ṛṣṭayaḥ | svayam | mahi-tvam | panayanta | dhūtayaḥ

प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग) अथवा प्र (अव्यय)
एषाम्of these (them)
एषाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अज्मेषुin the courses/paths (marches)
अज्मेषु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootअज्मन् (प्रातिपदिक)
विथुरtrembling, unsteady
विथुर:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootविथुर (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
रेजतेshakes, trembles
रेजते:
क्रिया
TypeVerb
Root√रेज् (रेजते)
भूमिःthe earth
भूमिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
यामेषुin the marches/advances
यामेषु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootयाम (प्रातिपदिक)
यत्when/that which
यत्:
सम्बन्ध/उपपद
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
indeed
:
TypeIndeclinable
Root
युञ्जतेthey yoke, they harness
युञ्जते:
क्रिया
TypeVerb
Root√युज् (युञ्जते)
शुभेfor/in splendor, in beauty (auspiciousness)
शुभे:
अधिकारण (लक्ष्य/उद्देश्य-भाव)
TypeNoun
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
तेthey
ते:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
क्रीळयःplayers, sporters
क्रीळयः:
कर्तृ-विशेषण (अप्पोज़िशन)
TypeNoun
Rootक्रीळि/क्रीळा (प्रातिपदिक)
धुनयःshakers, stormers
धुनयः:
कर्तृ-विशेषण (अप्पोज़िशन)
TypeNoun
Rootधुनि (प्रातिपदिक)
भ्राजदृष्टयःhaving shining spears/looks (bright-lanced)
भ्राजदृष्टयः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootभ्राजत्-दृष्टि (कृदन्त-समास; √भ्राज् + दृष्टि)
स्वयम्of themselves, spontaneously
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
महित्वम्greatness, might
महित्वम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमहित्व (प्रातिपदिक; महत्-भाव)
पनयन्तthey displayed/manifested, made known
पनयन्त:
क्रिया
TypeVerb
Root√पन्/पण् (पनयति)
धूतयःthe shakers, the impetuous ones
धूतयः:
कर्तृ-विशेषण (अप्पोज़िशन)
TypeNoun
Rootधूति (प्रातिपदिक; √धू ‘to shake’ से)