Mantra 8
Sukta 1.74
Rishi: Gotama Rāhūgaṇa (traditional; verify)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (likely; confirm metrically)
Samhita Patha (Devanagari)
त्वोतो वाज्यह्रयोऽभि पूर्वस्मादपरः । प्र दाश्वाँ अग्ने अस्थात् ॥
Samhita Patha (IAST)
त्वोतो॑ वा॒ज्यह्र॑यो॒ऽभि पूर्व॑स्मा॒दप॑रः । प्र दा॒श्वाँ अ॑ग्ने अस्थात् ॥
Transliteration
tvāū́taḥ vājī́ áhrayo ’bhí pū́rvasmād áparaḥ | prá dāśvā́n agne asthāt ||
Translation
Helped by thee, the bearer of plenitude-force, the unwearied one, another has gone forth beyond the former; the giver, O Agni, has taken his stand in front.
Padapatha (Word Analysis)
त्वाऽऊ॑तः । वा॒जी । अह्र॑यः । अ॒भि । पूर्व॑स्मात् । अप॑रः । प्र । दा॒श्वान् । अ॒ग्ने॒ । अ॒स्था॒त् ॥त्वाऊतः । वाजी । अह्रयः । अभि । पूर्वस्मात् । अपरः । प्र । दाश्वान् । अग्ने । अस्थात् ॥tvāūtaḥ | vājī | ahrayaḥ | abhi | pūrvasmāt | aparaḥ | pra | dāśvān | agne | asthāt
Word by Word
त्वोतःfrom you
त्वोतः:
Apādāna
TypeIndeclinable
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + तस् (तसिल्-प्रत्यय)
वाज्यह्रयःthe prize-winning swift ones (steeds/men)
वाज्यह्रयः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootवाज्य- (विशेषण-प्रातिपदिक) + ह्रय- (प्रातिपदिक; ‘वेगवान्/शीघ्रगामी’), बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास
अभिtowards
अभि:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
पूर्वस्मात्from the former (one)
पूर्वस्मात्:
Apādāna
TypeNoun/Adjective
Rootपूर्व (विशेषण-प्रातिपदिक)
अपरःthe later/other (one)
अपरः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootअपर (विशेषण-प्रातिपदिक)
प्रforth
प्र:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
दाश्वान्the giver/offerer
दाश्वान्:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Root√दाश् (दाशँ दाने ‘to give, to offer’) → दाश्वस्/दाश्वान् (कृत्: क्वसु/वसु-प्रत्यय; परस्मैपदी-भाव)
अग्नेO Agni
अग्ने:
Sampradāna
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
अस्थात्stood forth / took his stand
अस्थात्:
Kriyā
TypeVerb
Root√स्था (तिष्ठति) ; लुङ् (अorist) परस्मैपद