Mantra 7
Sukta 1.74
Rishi: Gotama Rāhūgaṇa (traditional; verify)
Devata: Agni (Dūta/Messenger)
Chandas: Triṣṭubh (likely; confirm metrically)
Samhita Patha (Devanagari)
न योरुपब्दिरश्व्यः शृण्वे रथस्य कच्चन । यदग्ने यासि दूत्यम् ॥
Samhita Patha (IAST)
न योरु॑प॒ब्दिरश्व्य॑: शृ॒ण्वे रथ॑स्य॒ कच्च॒न । यद॑ग्ने॒ यासि॑ दू॒त्य॑म् ॥
Transliteration
ná yor upabdír aśvyàḥ śṛṇvé ráthasya kác caná | yád agne yā́si dūtyàm ||
Translation
No sound of thy horses is heard, nor any creak of the chariot, when, O Agni, thou goest on thy embassy.
Padapatha (Word Analysis)
न । योः । उ॒प॒ब्दिः । अश्व्यः॑ । शृ॒ण्वे । रथ॑स्य । कत् । च॒न । यत् । अ॒ग्ने॒ । यासि॑ । दू॒त्य॑म् ॥न । योः । उपब्दिः । अश्व्यः । शृण्वे । रथस्य । कत् । चन । यत् । अग्ने । यासि । दूत्यम् ॥na | yoḥ | upabdiḥ | aśvyaḥ | śṛṇve | rathasya | kat | cana | yat | agne | yāsi | dūtyam
Word by Word
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उपब्दिःsound, noise
उपब्दिः:
Kartā
TypeNoun
Rootउपब्दि- (प्रातिपदिक; ‘उप-’ + √वद्/वच् ‘to speak/sound’ से व्युत्पन्न; ‘sound, noise’)
अश्व्यःof horses; horse-related
अश्व्यः:
Kartā (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअश्व्य- (अश्व ‘horse’ से विशेषण)
शृण्वेis heard
शृण्वे:
—
TypeVerb
Root√श्रु (शृणोति) ‘to hear’
रथस्यof the chariot
रथस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootरथ- (प्रातिपदिक)
कच्चनat all, ever
कच्चन:
—
TypeIndeclinable
Rootकच्चन (कद् + चन; निपात)
यत्when; that
यत्:
—
TypeIndeclinable (conjunctional relative)
Rootयद् (सर्वनाम)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
यासिyou go
यासि:
—
TypeVerb
Root√या ‘to go’
दूत्यम्messengership; mission as messenger
दूत्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootदूत्य- (दूत ‘messenger’ से भाव/कार्य)