Mantra 3
Sukta 1.7
Rishi: Madhucchandas Vaiśvāmitra (traditional attribution for RV 1.1–1.11; RV 1.7 within this cluster).
Devata: Indra
Chandas: Gāyatrī (3 pādas of 8 syllables; standard for early Indra hymns in Mandala 1).
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्रो दीर्घाय चक्षस आ सूर्यं रोहयद्दिवि । वि गोभिरद्रिमैरयत् ॥
Samhita Patha (IAST)
इन्द्रो॑ दी॒र्घाय॒ चक्ष॑स॒ आ सूर्यं॑ रोहयद्दि॒वि । वि गोभि॒रद्रि॑मैरयत् ॥
Transliteration
índro dīrghā́ya cákṣasa ā́ sū́ryaṃ rohayad diví | ví góbhir ádrim airayat ||
Translation
Indra, for the soul’s long-ranging vision, lifted up the Sun in the heaven; and with the luminous Rays he drove apart the obstructing Rock, releasing the Light that was held back.
Padapatha (Word Analysis)
इन्द्रः॑ । दी॒र्घाय॑ । चक्ष॑से॑ । आ । सूर्य॑म् । रो॒ह॒य॒त् । दि॒वि । वि । गोभिः॑ । अद्रि॑म् । ऐ॒र॒य॒त् ॥इन्द्रः । दीर्घाय । चक्षसे । आ । सूर्यम् । रोहयत् । दिवि । वि । गोभिः । अद्रिम् । ऐरयत् ॥indraḥ | dīrghāya | cakṣase | ā | sūryam | rohayat | divi | vi | gobhiḥ | adrim | airayat
Word by Word
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
दीर्घायfor long (duration)
दीर्घाय:
सम्प्रदान
TypeAdjective (used substantively)
Rootदीर्घ (प्रातिपदिक)
चक्षसेfor sight; for seeing
चक्षसे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootचक्षस् (प्रातिपदिक)
आup; towards
आ:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
सूर्यम्the Sun
सूर्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
रोहयत्made (it) rise; caused to ascend
रोहयत्:
—
TypeVerb
Root√रुह् (रुहँ आरोहणे) → caus. रोहय-
दिविin heaven; in the sky
दिवि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौस्)
विapart; forth; asunder
वि:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
गोभिःwith cows; with rays (figuratively)
गोभिः:
करण
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
अद्रिम्the rock; mountain (obstruction)
अद्रिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक)
ऐरयत्set in motion; drove; impelled
ऐरयत्:
—
TypeVerb
Root√ईर्/√इर् (ईरँ गतौ/प्रेरणे) → caus. ईरय-