Mantra 7
Sukta 1.67
Rishi: Parāśara (traditional)
Devata: Agni (as the hidden indweller and revealer of R̥ta)
Chandas: Triṣṭubh (likely; confirm in critical edition)
Samhita Patha (Devanagari)
य ईं चिकेत गुहा भवन्तमा यः ससाद धारामृतस्य ॥
Samhita Patha (IAST)
य ईं॑ चि॒केत॒ गुहा॒ भव॑न्त॒मा यः स॒साद॒ धारा॑मृ॒तस्य॑ ॥
Transliteration
yá ī́ṃ cikéta guhā́ bhávantam ā́ yáḥ sasā́da dhā́rām r̥tásya ॥
Translation
He who has perceived Him dwelling in the secret cave, and he who has approached the stream-current of the Truth—he truly comes into Agni’s knowing.
Padapatha (Word Analysis)
यः । ई॒म् । चि॒केत॑ । गुहा॑ । भव॑न्तम् । आ । यः । स॒साद॑ । धारा॑म् । ऋ॒तस्य॑ ॥यः । ईम् । चिकेत । गुहा । भवन्तम् । आ । यः । ससाद । धाराम् । ऋतस्य ॥yaḥ | īm | ciketa | guhā | bhavantam | ā | yaḥ | sasāda | dhārām | ṛtasya
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
सम्बन्ध/विशेष्य-निर्देशक (यः … सः-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ईम्indeed; him/just (emphatic particle)
ईम्:
— (वाक्य-निपातः; बल/सम्बन्ध-निर्देशः)
TypeIndeclinable
Rootईम् (निपात/अव्यय) अव्यय-प्रातिपदिक
चिकेतhas perceived/recognized
चिकेत:
क्रिया (कर्तृ-सम्बद्धा)
TypeVerb
Root√चित् (चेतति/चिकेति) ‘to perceive, notice, understand’
गुहाin the hiding-place; in the cave
गुहा:
अधिकरणम्
TypeNoun
Rootगुहा (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक) ‘cave, hiding-place’
भवन्तम्the being/one who is; the existent (him)
भवन्तम्:
कर्म (चिकेत्-क्रियायाः)
TypeParticiple (Adjective used substantively)
Rootभवत् (सत्-प्रत्ययान्त/वर्तमान-प्रातिपदिक) ‘being; existent’
आunto; towards
आ:
— (क्रियाविशेषणम्; ‘towards, unto’)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
यःwho
यः:
सम्बन्ध/विशेष्य-निर्देशक (यः … सः-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ससादhas approached; has attained
ससाद:
क्रिया (कर्तृ-सम्बद्धा)
TypeVerb
Root√सद् (सीदति) ‘to sit down; to approach/attain’
धाराम्the stream
धाराम्:
कर्म (ससाद-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootधारा (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक) ‘stream, flow’
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
सम्बन्धः (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootऋत (नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिक) ‘ṛta: cosmic order, truth; rightness’