Mantra 6
Sukta 1.67
Rishi: Parāśara (traditional attribution for RV 1.65–1.72, Agni hymns; internal style supports an early Agni cycle)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (likely; RV 1.67 is predominantly Triṣṭubh—verify pāda syllable counts in critical edition)
Samhita Patha (Devanagari)
प्रिया पदानि पश्वो नि पाहि विश्वायुरग्ने गुहा गुहं गाः ॥
Samhita Patha (IAST)
प्रि॒या प॒दानि॑ प॒श्वो नि पा॑हि वि॒श्वायु॑रग्ने गु॒हा गुहं॑ गाः ॥
Transliteration
priyā́ padā́ni paśvó ní pāhi viśvā́yur agne guhā́ gúhaṃ gāḥ ॥
Translation
Guard well the dear tracks of the Rays (the luminous herds). O Agni, all-life, enter cave after cave, seeking them out in the hidden places.
Padapatha (Word Analysis)
प्रि॒या । प॒दानि॑ । प॒श्वः । नि । पा॒हि॒ । वि॒श्वऽआ॑युः । अ॒ग्ने॒ । गु॒हा । गुह॑म् । गाः॒ ॥प्रिया । पदानि । पश्वः । नि । पाहि । विश्वआयुः । अग्ने । गुहा । गुहम् । गाः ॥priyā | padāni | paśvaḥ | ni | pāhi | viśva-āyuḥ | agne | guhā | guham | gāḥ
Word by Word
प्रियाःdear, beloved
प्रियाः:
Karma (पदानि इति कर्मपदस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootप्रिय- (प्रातिपदिक)
पदानिsteps/footprints; places
पदानि:
Karma
TypeNoun
Rootपद- (प्रातिपदिक)
पश्वःof the cattle/animals
पश्वः:
Sambandha (षष्ठी—सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootपशु- (प्रातिपदिक)
निdown, in; (as preverb) thoroughly
नि:
—
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
पाहिprotect! guard!
पाहि:
(क्रिया) —; कर्ता: (त्वम्) अग्ने
TypeVerb
Rootपा (धातु) ‘रक्षणे’
विश्वायुःhaving all life; of universal lifespan/vitality
विश्वायुः:
Kartā (सम्बोधन-सम्बन्धेन कर्तृपदस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (epithet)
Rootविश्व- + आयुस् (समासः; प्रातिपदिकम्)
अग्नेO Agni
अग्ने:
Kartā (सम्बोधन—क्रियायाः कर्तरि निर्देशः)
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
गुहाin hiding; secretly
गुहा:
Adhikaraṇa (स्थान/प्रकार-निर्देशः)
TypeIndeclinable
Rootगुहा (अव्यय/निपातः; ‘गुह्’ धातोः भावे/स्थाने निष्पन्नम्)
गुहम्a hiding-place; cave/secret place
गुहम्:
Karma (गाः इत्यस्य कर्म; ‘गुहं गाः’ = ‘गुहां गच्छ’)
TypeNoun
Rootगुह- (प्रातिपदिक; ‘गुहा’/‘गुह्’ से सम्बद्ध)
गाःgo! proceed!
गाः:
(क्रिया) —; कर्ता: (त्वम्) अग्ने
TypeVerb
Rootगा (धातु) ‘गत्यर्थे’