Mantra 5
Sukta 1.67
Rishi: Gṛtsamada
Devata: Agni (as cosmic supporter through satya-mantra)
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
अजो न क्षां दाधार पृथिवीं तस्तम्भ द्यां मन्त्रेभिः सत्यैः ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒जो न क्षां दा॒धार॑ पृथि॒वीं त॒स्तम्भ॒ द्यां मन्त्रे॑भिः स॒त्यैः ॥
Transliteration
ajó ná kṣā́ṃ dādhā́ra pṛthivī́ṃ tastámbha dyā́ṃ mantrébhíḥ satyáiḥ
Translation
Like the Unborn, he upheld the earth; he propped the heaven by true mantras—establishing the worlds in the firmness of Truth.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒जः । न । क्षाम् । दा॒धार॑ । पृ॒थि॒वीम् । त॒स्तम्भ॑ । द्याम् । मन्त्रे॑भिः । स॒त्यैः ॥अजः । न । क्षाम् । दाधार । पृथिवीम् । तस्तम्भ । द्याम् । मन्त्रेभिः । सत्यैः ॥ajaḥ | na | kṣām | dādhāra | pṛthivīm | tastambha | dyām | mantrebhiḥ | satyaiḥ
Word by Word
अजःthe Unborn (one)
अजः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअज (प्रातिपदिक ‘अज’)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
क्षाम्the earth/ground
क्षाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootक्षाम् (प्रातिपदिक ‘क्षाम्’ = पृथिवी/भूमि)
दाधारhe has held, upheld
दाधार:
—
TypeVerb
Root√धृ (धारणे)
पृथिवीम्the broad earth
पृथिवीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
तस्तम्भhe has propped, made firm
तस्तम्भ:
—
TypeVerb
Root√स्तम्भ् (स्तम्भने)
द्याम्the heaven/sky
द्याम्:
कर्म
TypeNoun
Rootद्याम् (प्रातिपदिक ‘द्यौ/द्याम्’ = द्युलोक/आकाश)
मन्त्रेभिःwith (his) sacred formulas/hymns
मन्त्रेभिः:
करण
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
सत्यैःtrue, truthful
सत्यैः:
करण
TypeAdjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक)