Mantra 3
Sukta 1.67
Rishi: Gṛtsamada
Devata: Agni (installer of the gods within)
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
हस्ते दधानो नृम्णा विश्वान्यमे देवान्धाद्गुहा निषीदन् ॥
Samhita Patha (IAST)
हस्ते॒ दधा॑नो नृ॒म्णा विश्वा॒न्यमे॑ दे॒वान्धा॒द्गुहा॑ नि॒षीद॑न् ॥
Transliteration
hástे dádhāno nṛmnā́ viśvā́ny amé devā́n dhā́d guhā́ niṣī́dan
Translation
Holding in his hand the full manly force, he set all the gods in their place; in the secret cave he sat down—within the hidden heart.
Padapatha (Word Analysis)
हस्ते॑ । दधा॑नः । नृ॒म्णा । विश्वा॑नि । अमे॑ । दे॒वान् । धा॒त् । गुहा॑ । नि॒ऽसीद॑न् ॥हस्ते । दधानः । नृम्णा । विश्वानि । अमे । देवान् । धात् । गुहा । निसीदन् ॥haste | dadhānaḥ | nṛmṇā | viśvāni | ame | devān | dhāt | guhā | ni-sīdan
Word by Word
हस्तेin (his) hand
हस्ते:
अधिकारण
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
दधानःbearing, holding
दधानः:
कर्तृ
TypeVerb (participle)
Rootधा (धातु) → दधा- (वर्तमान-धातु); शतृ
नृम्णाwith manly might, with strength
नृम्णा:
करण
TypeNoun
Rootनृम्ण (प्रातिपदिक)
विश्वानिall (things), everything
विश्वानि:
कर्म
TypeAdjective (substantivized)
Rootविश्व (सर्व/विशेषण-प्रातिपदिक)
अमेO Amá (Agni as ‘the strong/impelling one’)
अमे:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअम (प्रातिपदिक)
देवान्the gods
देवान्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
धात्he placed, he set
धात्:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (धातु)
गुहाin concealment, in a hidden place
गुहा:
अधिकारण
TypeNoun
Rootगुहा (प्रातिपदिक)
निषीदन्sitting down, taking his seat
निषीदन्:
कर्तृ
TypeVerb (participle)
Rootनि-√सद् (धातु) → निषीद्