Mantra 4
Sukta 1.66
Rishi: Gṛtsamada (traditional)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires verification)
Samhita Patha (Devanagari)
ऋषिर्न स्तुभ्वा विक्षु प्रशस्तो वाजी न प्रीतो वयो दधाति ॥
Samhita Patha (IAST)
ऋषि॒र्न स्तुभ्वा॑ वि॒क्षु प्र॑श॒स्तो वा॒जी न प्री॒तो वयो॑ दधाति ॥
Transliteration
ṛ́ṣir ná stubhvā́ vikṣú praśastó | vājī́ ná prītó váyo dadhāti ||
Translation
Like a seer who chants, praised among the clans, like a glad winner, he bestows powers of increase—Agni gives the growing energies to the seeker.
Padapatha (Word Analysis)
ऋषिः॑ । न । स्तुभ्वा॑ । वि॒क्षु । प्र॒ऽश॒स्तः । वा॒जी । न । प्री॒तः । वयः॑ । द॒धा॒ति॒ ॥ऋषिः । न । स्तुभ्वा । विक्षु । प्रशस्तः । वाजी । न । प्रीतः । वयः । दधाति ॥ṛṣiḥ | na | stubhvā | vikṣu | pra-śastaḥ | vājī | na | prītaḥ | vayaḥ | dadhāti
Word by Word
ऋषिःthe seer
ऋषिः:
Kartā
TypeNoun
Rootऋषि- (प्रातिपदिक)
नnot / like (in comparisons)
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
स्तुभ्वाhaving praised
स्तुभ्वा:
—
TypeVerbal (Gerund)
Rootस्तुभ् (धातु) → स्तुभ्वा (क्त्वान्त अव्यय)
विक्षुamong the clans/peoples
विक्षु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootविś्/विश् (प्रातिपदिक) → विक्षु
प्रशस्तःpraised, renowned
प्रशस्तः:
Kartā (as qualifier of the subject)
TypeAdjective (past passive participle used adjectivally)
Rootप्र-शंस् (धातु) → प्रशस्त (कृदन्त) / प्रशस्त- (प्रातिपदिक)
वाजीthe prize-winner / vigorous one
वाजी:
Kartā (as qualifier of the subject)
TypeNoun/Adjective
Rootवाजिन्- (प्रातिपदिक)
नlike
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
प्रीतःpleased, delighted
प्रीतः:
Kartā (as qualifier of the subject)
TypeAdjective (PPP)
Rootप्री (धातु) → प्रीत (कृदन्त) / प्रीत- (प्रातिपदिक)
वयःvital strength / vigor (life-power)
वयः:
Karma
TypeNoun
Rootवयस्- (प्रातिपदिक)
दधातिhe places, bestows
दधाति:
—
TypeVerb
Rootधा (धातु)