Mantra 3
Sukta 1.66
Rishi: Gṛtsamada (traditional)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires verification)
Samhita Patha (Devanagari)
दाधार क्षेममोको न रण्वो यवो न पक्वो जेता जनानाम् ॥
Samhita Patha (IAST)
दा॒धार॒ क्षेम॒मोको॒ न र॒ण्वो यवो॒ न प॒क्वो जेता॒ जना॑नाम् ॥
Transliteration
dādhā́ra kṣémam óko ná raṇvó | yávo ná pakvó jetā́ jánānām ||
Translation
He upholds the safe dwelling, delightful as a home; like ripened grain he is the winner for the peoples—Agni establishes the secure foundation and conquers for the human journey.
Padapatha (Word Analysis)
दा॒धार॑ । क्षेम॑म् । ओकः॑ । न । र॒ण्वः॑ । यवः॑ । न । प॒क्वः । जेता॑ । जना॑नाम् ॥दाधार । क्षेमम् । ओकः । न । रण्वः । यवः । न । पक्वः । जेता । जनानाम् ॥dādhāra | kṣemam | okaḥ | na | raṇvaḥ | yavaḥ | na | pakvaḥ | jetā | janānām
Word by Word
दा॒धार॑has upheld / has supported
दा॒धार॑:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√धृ (धारणे)
क्षेमम्security, welfare
क्षेमम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्षेम (प्रातिपदिक)
ओकःdwelling, home
ओकः:
Karma
TypeNoun
Rootओकस् (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
रण्वःdelightful, gladdening
रण्वः:
Kartā
TypeAdjective
Rootरण्व (प्रातिपदिक)
यवःbarley
यवः:
Kartā
TypeNoun
Rootयव (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
पक्वःripe, cooked
पक्वः:
Kartā
TypeAdjective
Rootपक्व (प्रातिपदिक; √पच्-क्त)
जेता॒conqueror, winner
जेता॒:
Kartā
TypeNoun (agent) / Adjective
Root√जि (जय॑े) → जेतृ (प्रातिपदिक)
जनानाम्of peoples, of men
जनानाम्:
(सम्बन्धः) —
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)