HomeRig VedaMandala 1Sukta 63Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 1.63

Rishi: Gotama Rāhūgaṇa
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

त्वं त्यां न इन्द्र देव चित्रामिषमापो न पीपयः परिज्मन् । यया शूर प्रत्यस्मभ्यं यंसि त्मनमूर्जं न विश्वध क्षरध्यै ॥

त्वं त्यां न॑ इन्द्र देव चि॒त्रामिष॒मापो॒ न पी॑पय॒: परि॑ज्मन् । यया॑ शूर॒ प्रत्य॒स्मभ्यं॒ यंसि॒ त्मन॒मूर्जं॒ न वि॒श्वध॒ क्षर॑ध्यै ॥

tváṃ tyā́ṃ na indra deva citrā́m íṣam ā́po ná pī́payaḥ pári-jman | yayā́ śūra práty asmábhyaṃ yáṃsi tmánam ūrjáṃ ná viśvádha kṣáradhyai ||

You, O Indra the divine, nourish for us that varied and shining delight/impulse, as waters nourish the circling world; by which, O hero, you turn toward us and make our being flow—like a universal stream of strength—pouring out on every side.

त्वम् । त्याम् । नः॒ । इ॒न्द्र॒ । दे॒व॒ । चि॒त्राम् । इष॑म् । आपः॑ । न । पी॒प॒यः॒ । परि॑ऽज्मन् । यया॑ । शूर॑ । प्रति॑ । अ॒स्मभ्य॑म् । यंसि॑ । त्मन॑म् । ऊर्ज॑म् । न । वि॒श्वध॑ । क्षर॑ध्यै ॥त्वम् । त्याम् । नः । इन्द्र । देव । चित्राम् । इषम् । आपः । न । पीपयः । परिज्मन् । यया । शूर । प्रति । अस्मभ्यम् । यंसि । त्मनम् । ऊर्जम् । न । विश्वध । क्षरध्यै ॥tvam | tyām | naḥ | indra | deva | citrām | iṣam | āpaḥ | na | pīpayaḥ | pari-jman | yayā | śūra | prati | asmabhyam | yaṃsi | tmanam | ūrjam | na | viśvadha | kṣaradhyai

त्वम्thou
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
त्याम्that (her/it)
त्याम्:
कर्म
TypePronoun/Determiner
Rootतद् (स्त्री.)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र
देवO god
देव:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootदेव
चित्राम्bright, splendid
चित्राम्:
विशेषण (कर्मणि)
TypeAdjective
Rootचित्र
इषम्refreshment, nourishment, strength
इषम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइष्/इषा (इष् ‘बल/पोषण’ से) अथवा प्रातिपदिक इष्
आपःwaters
आपः:
उपमान (कर्तृ-तुल्य)
TypeNoun
Rootअप्
like
:
TypeIndeclinable
Root
पीपयःthou hast made to drink / thou hast refreshed
पीपयः:
क्रिया
TypeVerb
Rootपा (पिबति) / √पा ‘to drink’ (causative/intensive Vedic) → पीपय-
परिज्मन्O far-ranging one / all-surrounding
परिज्मन्:
सम्बोधन (विशेषण-रूपेण)
TypeNoun
Rootपरिज्मन्
ययाby which
यया:
करण
TypePronoun (relative)
Rootयद् (स्त्री.)
शूरO hero
शूर:
सम्बोधन
TypeNoun/Adjective
Rootशूर
प्रतिtowards
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति
अस्मभ्यम्to us
अस्मभ्यम्:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद्
यंसिthou grantest / bestowest
यंसि:
क्रिया
TypeVerb
Rootयम् (यच्छति/यमति) √यम् ‘to give/extend, grant, restrain’
त्मनम्self, vital being
त्मनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootत्मन्
ऊर्जम्vigour, nourishment
ऊर्जम्:
कर्म (सहकर्म)
TypeNoun
Rootऊर्ज्/ऊर्जा
like
:
TypeIndeclinable
Root
विश्वधाon all sides, in every way
विश्वधा:
TypeIndeclinable
Rootविश्वधा
क्षरध्यैto flow forth / to stream
क्षरध्यै:
प्रयोजन (तुमर्थ)
TypeVerb (infinitive)
Rootक्षर् √क्षर् ‘to flow, stream’