HomeRig VedaMandala 1Sukta 63Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 1.63

Rishi: Gotama Rāhūgaṇa
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

त्वां ह त्यदिन्द्रार्णसातौ स्वर्मीळ्हे नर आजा हवन्ते । तव स्वधाव इयमा समर्य ऊतिर्वाजेष्वतसाय्या भूत् ॥

त्वां ह॒ त्यदि॒न्द्रार्ण॑सातौ॒ स्व॑र्मीळ्हे॒ नर॑ आ॒जा ह॑वन्ते । तव॑ स्वधाव इ॒यमा स॑म॒र्य ऊ॒तिर्वाजे॑ष्वत॒साय्या॑ भूत् ॥

tvā́ṃ ha tyád indrā́rṇa-sātau svàr-mīḷhe nára ā́jā havante | táva svadhāva iyám ā́ sa-maryé ūtír vā́jeṣv atasā́yyā bhūt ||

You indeed, O Indra, in the winning of the flood of energies, in the gaining of the luminous world, men call in battle. O self-powered one, may this your help come close in the encounter and become irresistible in the plenitudes of force.

त्वाम् । ह॒ । त्यत् । इ॒न्द्र॒ । अर्ण॑ऽसातौ । स्वः॑ऽमीळ्हे । नरः॑ । आ॒जा । ह॒व॒न्ते॒ । तव॑ । स्व॒धा॒ऽवः । इ॒यम् । आ । स॒ऽम॒र्ये । ऊ॒तिः । वाजे॑षु । अ॒त॒साय्या॑ । भू॒त् ॥त्वाम् । ह । त्यत् । इन्द्र । अर्णसातौ । स्वःमीळ्हे । नरः । आजा । हवन्ते । तव । स्वधावः । इयम् । आ । समर्ये । ऊतिः । वाजेषु । अतसाय्या । भूत् ॥tvām | ha | tyat | indra | arṇa-sātau | svaḥ-mīḷhe | naraḥ | ājā | havante | tava | svadhāvaḥ | iyam | ā | sa-marye | ūtiḥ | vājeṣu | atasāyyā | bhūt

त्वाम्you (as the one addressed/aimed at)
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
indeed, surely
:
TypeIndeclinable
Rootह (निपात)
त्यत्that (very one/that thing)
त्यत्:
कर्म (सम्बन्धेन: त्वाम्…त्यत् = ‘that you’/‘that (one)’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अर्णसातौin the winning of the flood/stream (in battle)
अर्णसातौ:
अधिकारण
TypeNoun
Rootअर्णसाति (प्रातिपदिक; अर्णस् + साति)
स्वर्मीळ्हेin the heaven-winning (contest), in the prize-winning
स्वर्मीळ्हे:
अधिकारण
TypeAdjective
Rootस्वर्मीळ्ह (प्रातिपदिक; स्वः + मीळ्ह ‘पुरस्कृत/प्रशस्त’)
नरःmen, heroes
नरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
towards, hither (in invocation)
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
जाःthe born ones, folk
जाः:
कर्तृ (नरः…जाः = ‘men, the born/people’)
TypeNoun
Rootजा (प्रातिपदिक; ‘जात/जन’ अर्थे, RV-प्रयोगः)
हवन्तेthey call, invoke
हवन्ते:
क्रिया
TypeVerb
Rootह्वे (धातु)
तवof you, your
तव:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्वधावःO self-empowered one, possessing svadhā
स्वधावः:
सम्बोधन/कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootस्वधावन् (प्रातिपदिक; स्वधा + वन्)
इयम्this
इयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
unto, towards
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
समर्यःbattle, warlike encounter (or battle-host)
समर्यः:
कर्तृ (इयम्…समर्यः = ‘this battle/warrior-host’)
TypeNoun
Rootसमर्य (प्रातिपदिक; ‘समर’ सम्बन्धी)
ऊतिःhelp, aid
ऊतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootऊति (प्रातिपदिक)
वाजेषुin contests/prize-races, in battles for booty
वाजेषु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
अतसाय्याunfailing, not-to-be-overcome
अतसाय्या:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootअतसाय्य (प्रातिपदिक; न-उपसर्ग-भावः ‘अ-’ + तसाय्य/तस ‘क्षय/क्षति’ धात्वर्थ-सम्बन्धः; RV-विशेषण)
भूत्has become, came to be
भूत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु)