HomeRig VedaMandala 1Sukta 63Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 1.63

Rishi: Gotama Rāhūgaṇa
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

त्वं ह त्यदिन्द्रारिषण्यन्दृळ्हस्य चिन्मर्तानामजुष्टौ । व्यस्मदा काष्ठा अर्वते वर्घनेव वज्रिञ्छ्नथिह्यमित्रान् ॥

त्वं ह॒ त्यदि॒न्द्रारि॑षण्यन्दृ॒ळ्हस्य॑ चि॒न्मर्ता॑ना॒मजु॑ष्टौ । व्य१॒॑स्मदा काष्ठा॒ अर्व॑ते वर्घ॒नेव॑ वज्रिञ्छ्नथिह्य॒मित्रा॑न् ॥

tváṃ ha tyád indrā́riṣaṇyan dṛḷhásya cid mártānām ájuṣṭau | vy asmád ā́ kāṣṭhā́ árvate vaḥ ghanā́iva vajriñ chnathihi amítrān ||

You indeed, O Indra, guarding us from harm—even against the hard-set resistance of mortals who consent not—drive away from us the hostile limits. As with a hammer, O wielder of the bolt, smash the enemies for our onward movement.

त्वम् । ह॒ । त्यत् । इ॒न्द्र॒ । अरि॑षण्यन् । दृ॒ळ्हस्य॑ । चि॒त् । मर्ता॑नाम् । अजु॑ष्टौ । वि । अ॒स्मत् । आ । काष्ठाः॑ । अर्व॑ते । वः॒ । घ॒नाऽइ॑व । व॒ज्रि॒न् । श्न॒थि॒हि॒ । अ॒मित्रा॑न् ॥त्वम् । ह । त्यत् । इन्द्र । अरिषण्यन् । दृळ्हस्य । चित् । मर्तानाम् । अजुष्टौ । वि । अस्मत् । आ । काष्ठाः । अर्वते । वः । घनाइव । वज्रिन् । श्नथिहि । अमित्रान् ॥tvam | ha | tyat | indra | ariṣaṇyan | dṛḷhasya | cit | martānām | ajuṣṭau | vi | asmat | ā | kāṣṭhāḥ | arvate | vaḥ | ghanāiva | vajrin | śnathihi | amitrān

त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
indeed, surely
:
TypeIndeclinable
Rootह (निपात)
त्यत्that (deed/thing)
त्यत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (प्रातिपदिक; दूरवाचक/प्रदर्शक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अ॒रि॑षण्यन्O non-injuring one / O harmless (protector)
अ॒रि॑षण्यन्:
सम्बोधन
TypeAdjective/Participle (present) used vocatively
Rootअ॒रि॑षण्य (धातु/प्रातिपदिक; ‘अरिष्ट/अहिंसक/अद्रोही’ भाव)
दृ॒ळ्हस्य॑of the firm/strong (one)
दृ॒ळ्हस्य॑:
सम्बन्ध
TypeAdjective (substantival genitive)
Rootदृढ (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
मर्तानाम्of mortals
मर्तानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootमर्त (प्रातिपदिक)
अजुष्टौin (their) non-acceptance / in displeasure
अजुष्टौ:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootअजुष्ट (प्रातिपदिक; न-उपसर्ग + जुष् ‘to like/accept’)
विapart, asunder
वि:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
अस्मत्from us
अस्मत्:
अपादान
TypePronoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
towards, forth
:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
काष्ठाःwooden barriers/blocks; (lit.) pieces of wood
काष्ठाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकाष्ठा (प्रातिपदिक)
अर्वतेfor the steed / for the horse
अर्वते:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअर्वत् (प्रातिपदिक)
वर्घनेin the crushing/striking (contest)
वर्घने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवर्घन (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
वज्रिन्O wielder of the vajra
वज्रिन्:
सम्बोधन
TypeNoun/Adjective
Rootवज्रिन् (प्रातिपदिक)
छ्नथिहिsmash! cleave!
छ्नथिहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootछ्नथ् (धातु; ‘to strike, crush, cleave’)
अमित्रान्enemies
अमित्रान्:
कर्म
TypeNoun
Rootअमित्र (प्रातिपदिक)