HomeRig VedaMandala 1Sukta 63Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 1.63

Rishi: Gotama Rāhūgaṇa
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

त्वं सत्य इन्द्र धृष्णुरेतान्त्वमृभुक्षा नर्यस्त्वं षाट् । त्वं शुष्णं वृजने पृक्ष आणौ यूने कुत्साय द्युमते सचाहन् ॥

त्वं स॒त्य इ॑न्द्र धृ॒ष्णुरे॒तान्त्वमृ॑भु॒क्षा नर्य॒स्त्वं षाट् । त्वं शुष्णं॑ वृ॒जने॑ पृ॒क्ष आ॒णौ यूने॒ कुत्सा॑य द्यु॒मते॒ सचा॑हन् ॥

tváṃ satyá indra dhṛṣṇúr etā́ṃ tvám ṛbhukṣā́ naryás tváṃ ṣā́ṭ | tváṃ śúṣṇaṃ vṛjáne pṛkṣá āṇáu yū́ne kútsāya dyumáte sácā ahan ||

You are the Truth, O Indra, daring in these acts; you are the master of skill, the heroic, the victorious. You struck down Śuṣṇa in the battle-press, in the clash of onset, together with the young and luminous Kutsa—so the light-bearing may prevail.

त्वम् । स॒त्यः । इ॒न्द्र॒ । धृ॒ष्णुः । ए॒तान् । त्वम् । ऋ॒भु॒क्षाः । नर्यः॑ । त्वम् । षाट् । त्वम् । शुष्ण॑म् वृ॒जने॑ । पृ॒क्षे । आ॒णौ । यूने॑ । कुत्सा॑य । द्यु॒मते॑ । सचा॑ । अ॒ह॒न् ॥त्वम् । सत्यः । इन्द्र । धृष्णुः । एतान् । त्वम् । ऋभुक्षाः । नर्यः । त्वम् । षाट् । त्वम् । शुष्णम् वृजने । पृक्षे । आणौ । यूने । कुत्साय । द्युमते । सचा । अहन् ॥tvam | satyaḥ | indra | dhṛṣṇuḥ | etān | tvam | ṛbhukṣāḥ | naryaḥ | tvam | ṣāṭ | tvam | śuṣṇam | vṛjane | pṛkṣe | āṇau | yūne | kutsāya | dyumate | sacā | ahan

त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सत्यःtrue, real
सत्यः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
धृष्णुःbold, daring
धृष्णुः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootधृष्णु (प्रातिपदिक; ‘धृष्’ धातु-सम्बद्ध)
एतान्these (ones)
एतान्:
कर्म
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
ऋभुक्षाःRbhukṣā (Indra as ‘possessing/connected with the Ṛbhus’)
ऋभुक्षाः:
कर्तृ-विशेषण
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootऋभुक्षन्/ऋभुक्षा (प्रातिपदिक; इन्द्र-विशेषण)
नर्यःmanly, heroic
नर्यः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootनर्य (प्रातिपदिक; नर ‘man’ से)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
षाट्the strong/overpowering one (epithet of Indra)
षाट्:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective (epithet)
Rootषाट् (प्रातिपदिक; इन्द्र-विशेषण, ‘षड्/षट्’ से व्युत्पत्त्यनुगत)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
शुष्णम्Śuṣṇa
शुष्णम्:
कर्म
TypeNoun (proper)
Rootशुष्ण (प्रातिपदिक; असुर/दानव-नाम)
वृजनेin the battle, in the contest
वृजने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवृजन (प्रातिपदिक)
पृक्षःfighter, combatant
पृक्षः:
कर्तृ-विशेषण (इन्द्रस्य)
TypeNoun
Rootपृक्ष (प्रातिपदिक; ‘पृच्/पृक्ष्’ से ‘संघर्ष/युद्ध’ अर्थ)
आणौon the chariot-pole/axle (i.e., at the chariot in battle)
आणौ:
अधिकरण
TypeNoun
Rootआणि/आणु (प्रातिपदिक; ‘धुरी/अक्ष’ आदि)
यूनेfor the young (man)
यूने:
सम्प्रदान
TypeNoun/Adjective
Rootयुवन् (प्रातिपदिक)
कुत्सायfor Kutsa
कुत्साय:
सम्प्रदान
TypeNoun (proper)
Rootकुत्स (प्रातिपदिक; ऋषि/नर-नाम)
द्यूमतेfor the radiant/glorious one
द्यूमते:
सम्प्रदान-विशेषण
TypeAdjective
Rootद्यूमत् (प्रातिपदिक)
सचाtogether with, in company with
सचा:
(क्रिया-विशेषण) सहार्थे
TypeIndeclinable
Rootसच (अव्यय-प्रातिपदिक)
अहन्(you) slew, struck down
अहन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootहन् (धातु)