HomeRig VedaMandala 1Sukta 62Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 1.62

Rishi: Gṛtsamada (Āṅgirasa)
Devata: Indra (hymn context), with wider reference to the Amṛtas guarding ṛta
Chandas: Triṣṭubh

सनात्सनीळा अवनीरवाता व्रता रक्षन्ते अमृताः सहोभिः । पुरू सहस्रा जनयो न पत्नीर्दुवस्यन्ति स्वसारो अह्रयाणम् ॥

स॒नात्सनी॑ळा अ॒वनी॑रवा॒ता व्र॒ता र॑क्षन्ते अ॒मृता॒: सहो॑भिः । पु॒रू स॒हस्रा॒ जन॑यो॒ न पत्नी॑र्दुव॒स्यन्ति॒ स्वसा॑रो॒ अह्र॑याणम् ॥

sanā́t sanī́ḷā avánīr avātā́ vratā́ rakṣante amṛ́tāḥ sáhobhiḥ | purū́ sahásrā jánayo ná pátnīr duvasyánti svásāro áhrayāṇam ||

From of old, in one common home, the immortal powers, firm and unshaken, guard their laws by their might. Many thousands, like wives, like sisters, do service to the unwearied One.

स॒नात् । सऽनी॑ळाः । अ॒वनीः॑ । अ॒वा॒ताः । व्र॒ता । र॒क्ष॒न्ते॒ । अ॒मृताः॑ । सहः॑ऽभिः । पु॒रु । स॒हस्रा॑ । जन॑यः । न । पत्नीः॑ । दु॒व॒स्यन्ति॑ । स्वसा॑रः । अह्र॑याणम् ॥सनात् । सनीळाः । अवनीः । अवाताः । व्रता । रक्षन्ते । अमृताः । सहःभिः । पुरु । सहस्रा । जनयः । न । पत्नीः । दुवस्यन्ति । स्वसारः । अह्रयाणम् ॥sanāt | sa-nīḷāḥ | avanīḥ | avātāḥ | vratā | rakṣante | amṛtāḥ | sahaḥ-bhiḥ | puru | sahasrā | janayaḥ | na | patnīḥ | duvasyanti | svasāraḥ | ahrayāṇam

सनात्from of old, since ancient times
सनात्:
Adhikaraṇa (kāla-adhikaraṇa: temporal) / Apādāna-like (source in time)
TypeIndeclinable
Rootसनात् (avyaya; from prātipadika सनातन/सनात् ‘from of old’)
सनीळाःhaving a common nest/home; co-dwelling
सनीळाः:
Kartā (qualifier of subject ‘अवनीः’)
TypeAdjective
Rootस-नीळ (prātipadika; niḍa/नीळ ‘nest, home’ with prefix स- ‘with, having’)
अवनीःthe streams/waters (also: earths/river-beds; here: flowing waters)
अवनीः:
Kartā
TypeNoun
Rootअवनी (prātipadika)
अवाताःwindless, without wind
अवाताः:
Kartā (qualifier of ‘अवनीः’)
TypeAdjective
Rootअ-वात (prātipadika; वात ‘wind’ with privative अ-)
व्रतानिordinances, sacred laws/observances
व्रतानि:
Karma
TypeNoun
Rootव्रत (prātipadika)
रक्षन्तेthey protect/guard
रक्षन्ते:
(kriyā) —
TypeVerb
Root√रक्ष् (रक्षँ) ‘to protect’
अमृताःthe immortals (gods)
अमृताः:
Kartā
TypeAdjective (substantivized) / Noun
Rootअ-मृत (prātipadika; √मृ ‘die’ with privative अ-)
सहोभिःwith powers/mights
सहोभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootसहस् (prātipadika)
पुरुmuch, many
पुरु:
(modifier)
TypeAdjective (indeclinable in Vedic usage) / Indeclinable
Rootपुरु (prātipadika)
सहस्राःthousands
सहस्राः:
Kartā (with ‘जनयः’)
TypeNoun
Rootसहस्र (prātipadika)
जनयःmothers, begetters
जनयः:
Kartā
TypeNoun
Rootजनय (prātipadika; from √जन् ‘beget’ > जननी/जनय ‘mother, begetter’; Vedic form)
like, as
:
(connector)
TypeIndeclinable
Rootन (particle)
पत्नीःwives
पत्नीः:
Karma (object of implied comparison: ‘like wives’)
TypeNoun
Rootपत्नी (prātipadika)
दुवस्यन्तिthey serve/honor
दुवस्यन्ति:
(kriyā) —
TypeVerb
Root√दुवस् (दुवस्यति) ‘to honor, serve, worship’
स्वसारःsisters
स्वसारः:
Kartā
TypeNoun
Rootस्वसृ (prātipadika)
अह्रयाणम्the unshrinking one; the unbashful/undaunted (one)
अह्रयाणम्:
Karma (object of ‘दुवस्यन्ति’)
TypeAdjective (substantivized) / Noun
Rootअ-ह्रयाण (prātipadika; from √ह्रि/ह्रय ‘to be ashamed, shrink’ with privative अ-)