Mantra 9
Sukta 1.6
Rishi: Madhucchandas Vaiśvāmitra (traditional attribution for RV 1.1–1.11; hymn RV 1.6 commonly ascribed to him)
Devata: Indra (with the Indra-invocation context of RV 1.6; verse calls the all-moving Indra to the rite)
Chandas: Gāyatrī (3 x 8 syllables; typical for early Indra hymns in Mandala 1)
Samhita Patha (Devanagari)
अतः परिज्मन्ना गहि दिवो वा रोचनादधि । समस्मिन्नृञ्जते गिरः ॥
Samhita Patha (IAST)
अत॑: परिज्म॒न्ना ग॑हि दि॒वो वा॑ रोच॒नादधि॑ । सम॑स्मिन्नृञ्जते॒ गिर॑: ॥
Transliteration
átaḥ parijmánnā́ gahi divó vā rocanā́d ádhi | sám asmin ṛñjate gíraḥ ||
Translation
Therefore, O thou who movest on every side, come hither—either from the luminous world of heaven or from its radiant realm above; in this (our offering and our being) the inspired words are being set in harmony and made ready for thee.
Padapatha (Word Analysis)
अतः॑ । प॒रि॒ज्म॒न् । आ । ग॒हि॒ । दि॒वः । वा॒ । रो॒च॒नात् । अधि॑ । सम् । अ॒स्मि॒न् । ऋ॒ञ्ज॒ते॒ । गिरः॑ ॥अतः । परिज्मन् । आ । गहि । दिवः । वा । रोचनात् । अधि । सम् । अस्मिन् । ऋञ्जते । गिरः ॥ataḥ | parijman | ā | gahi | divaḥ | vā | rocanāt | adhi | sam | asmin | ṛñjate | giraḥ
Word by Word
अतःfrom here; hence
अतः:
Apādāna
TypeIndeclinable
Rootअतः (अदस्/इदम्-प्रातिपदिक से अव्यय) अथवा ‘अतः’ अव्यय
परिज्मन्नाwith the circumferential/encircling (wheel/rim); with the felly
परिज्मन्ना:
Karaṇa
TypeNoun (instrumental) / epithet
Rootपरिज्मन् (प्रातिपदिक) < परि-√ज्मा/ज्मन् (परिभ्रमण/परिवेष्टन-भाव)
आhither; towards
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
गहिcome!
गहि:
—
TypeVerb
Root√गम् (गच्छति)
दिवःof heaven; of the sky
दिवः:
—
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौः (प्रातिपदिक)
वाor; or else
वा:
—
TypeIndeclinable
Rootवा (निपात)
रोचनात्from the bright realm; from the shining region
रोचनात्:
Apādāna
TypeNoun
Rootरोचन (प्रातिपदिक) < √रुच् (दीप्तौ)
अधिupon; from above
अधि:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
सम्together; wholly
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
अस्मिन्in this (one/thing/place)
अस्मिन्:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऋञ्जतेthey arrange/adorn
ऋञ्जते:
—
TypeVerb
Root√ऋञ्ज् (अलङ्कारे/प्रसाधने/रञ्जने; ‘to set in order, adorn, arrange’)
गिरःsongs; hymns; praises
गिरः:
Kartā
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक)