Mantra 8
Sukta 1.6
Rishi: Madhucchandas Vaiśvāmitra (traditional attribution for RV 1.1–1.11; including 1.6)
Devata: Indra
Chandas: Gāyatrī (3 pādas of 8 syllables; typical for this Indra-stotra cluster)
Samhita Patha (Devanagari)
अनवद्यैरभिद्युभिर्मखः सहस्वदर्चति । गणैरिन्द्रस्य काम्यैः ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒न॒व॒द्यैर॒भिद्यु॑भिर्म॒खः सह॑स्वदर्चति । ग॒णैरिन्द्र॑स्य॒ काम्यै॑: ॥
Transliteration
anavadyáir abhidyúbhir makháḥ sáhasvad arcati | gaṇaír índrasya kāmyáiḥ ||
Translation
The aspiring force (Makha), with faultless and heaven-pressing powers, chants the hymn in a plenitude of strength; with the desirable companies of Indra (it seeks to be joined and uplifted).
Padapatha (Word Analysis)
अ॒न॒व॒द्यैः । अ॒भिद्यु॑ऽभिः । म॒खः । सह॑स्वत् । अ॒र्च॒ति॒ । ग॒णैः । इन्द्र॑स्य । काम्यैः॑ ॥अनवद्यैः । अभिद्युभिः । मखः । सहस्वत् । अर्चति । गणैः । इन्द्रस्य । काम्यैः ॥anavadyaiḥ | abhidyu-bhiḥ | makhaḥ | sahasvat | arcati | gaṇaiḥ | indrasya | kāmyaiḥ
Word by Word
अनवद्यैःwith blameless (ones)
अनवद्यैः:
करण
TypeAdjective
Rootअनवद्य (प्रातिपदिक; a- + अवद्य < √वद् ‘to speak/blame’)
अभिद्युभिःwith overpowering/bright (ones)
अभिद्युभिः:
करण
TypeAdjective
Rootअभिद्यु (प्रातिपदिक; अभि- + द्यु ‘heavenly/bright’, Vedic) अथवा अभिद्युभ्- (Vedic stem)
मखःthe sacrificer / the rite (personified)
मखः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमख (प्रातिपदिक) अथवा मख- (देवता/यज्ञ-सम्बद्धः)
सहस्वत्mightily, with strength
सहस्वत्:
—
TypeAdjective (used adverbially) / Indeclinable-like
Rootसहस्वत् (प्रातिपदिक; सहस् ‘might’ + -वत्)
अर्चतिpraises, sings
अर्चति:
क्रिया
TypeVerb
Root√अर्च् (स्तुतौ/पूजायाम्)
गणैःwith the troops/bands
गणैः:
करण
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
काम्यैःwith desirable (ones)
काम्यैः:
करण
TypeAdjective
Rootकाम्य (प्रातिपदिक; √कम् ‘to desire’ → ‘desirable’)