Mantra 7
Sukta 1.6
Rishi: Madhucchandas Vaiśvāmitra (traditional attribution for RV 1.6)
Devata: Indra (with an addressed associated figure/power ‘Mandū’ in the verse)
Chandas: Gāyatrī (standard for RV 1.6)
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्रेण सं हि दृक्षसे संजग्मानो अबिभ्युषा । मन्दू समानवर्चसा ॥
Samhita Patha (IAST)
इन्द्रे॑ण॒ सं हि दृक्ष॑से संजग्मा॒नो अबि॑भ्युषा । म॒न्दू स॑मा॒नव॑र्चसा ॥
Transliteration
índreṇa sáṃ hí dṛ́kṣase saṃjagmā́nó abíbhyuṣā | mandū́ samā́navarcasā ||
Translation
With Indra indeed you are seen in union—having come together with the unshrinking (power of the soul); O Mandū, you move in a single radiance (of equal splendour).
Padapatha (Word Analysis)
इन्द्रे॑ण । सम् । हि । दृक्ष॑से । स॒म्ऽज॒ग्मा॒नः । अबि॑भ्युषा । म॒न्दू इति॑ । स॒मा॒नऽव॑र्चसा ॥इन्द्रेण । सम् । हि । दृक्षसे । सम्जग्मानः । अबिभ्युषा । मन्दू इति । समानवर्चसा ॥indreṇa | sam | hi | dṛkṣase | sam-jagmānaḥ | abibhyuṣā | mandū iti | samāna-varcasā
Word by Word
इन्द्रेणwith/through Indra
इन्द्रेण:
Karaṇa
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सम्together, completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
हिindeed, for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
दृक्षसेyou see/you behold
दृक्षसे:
—
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
सम्together
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
जग्मानःhaving gone/approaching
जग्मानः:
Kartā
TypeParticiple (Adjectival)
Rootगम् (धातु) → जग्मन् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
अभिभ्युषाwith overpowering/overcoming (might); as one who overcomes
अभिभ्युषा:
Karaṇa
TypeAdjective/Participle
Rootअभि-भू (धातु) → अभिभ्युष् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
मन्दूthe gladdener/joy-giver (a Vedic epithet, esp. of Soma/Indra)
मन्दू:
Kartā
TypeNoun
Rootमन्दू (प्रातिपदिक; वैदिक)
समानवर्चसाwith equal splendor; of like radiance
समानवर्चसा:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootसमान-वर्चस् (समास; प्रातिपदिक)