HomeRig VedaMandala 1Sukta 55Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 1.55

Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (probable; requires metrical verification)

त्वं तमिन्द्र पर्वतं न भोजसे महो नृम्णस्य धर्मणामिरज्यसि । प्र वीर्येण देवताति चेकिते विश्वस्मा उग्रः कर्मणे पुरोहितः ॥

त्वं तमि॑न्द्र॒ पर्व॑तं॒ न भोज॑से म॒हो नृ॒म्णस्य॒ धर्म॑णामिरज्यसि । प्र वी॒र्ये॑ण दे॒वताति॑ चेकिते॒ विश्व॑स्मा उ॒ग्रः कर्म॑णे पु॒रोहि॑तः ॥

tváṃ tám indra párvataṃ ná bhojase mahó nṛmṇásya dhármaṇām irajyasi | prá vīryeṇa devátāti cekite víśvasmā ugráḥ kármaṇe puróhitaḥ ||

You, O Indra, are not diminished like a mountain that is eaten away; you blaze forth in the great laws of heroic force. By your might the divine working becomes manifest; for every action you stand in front, the fierce forerunner who leads the labour to victory.

त्वम् । तम् । इ॒न्द्र॒ । पर्व॑तम् । न । भोज॑से । म॒हः । नृ॒म्णस्य॑ । धर्म॑णाम् । इ॒र॒ज्य॒सि॒ । प्र । वी॒र्ये॑ण । दे॒वताति॑ । चे॒कि॒ते॒ । विश्व॑स्मै । उ॒ग्रः । कर्म॑णे । पु॒रःऽहि॑तः ॥त्वम् । तम् । इन्द्र । पर्वतम् । न । भोजसे । महः । नृम्णस्य । धर्मणाम् । इरज्यसि । प्र । वीर्येण । देवताति । चेकिते । विश्वस्मै । उग्रः । कर्मणे । पुरःहितः ॥tvam | tam | indra | parvatam | na | bhojase | mahaḥ | nṛmṇasya | dharmaṇām | irajyasi | pra | vīryeṇa | devatāti | cekite | viśvasmai | ugraḥ | karmaṇe | puraḥ-h itaḥ

त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तम्that (him/it)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
पर्वतम्mountain
पर्वतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
like/as
:
TypeIndeclinable
Root
भोजसेyou enjoy/possess
भोजसे:
क्रिया
TypeVerb
Rootभुज् (भोज्) / भुज्-धातु
महोgreat (as/like)
महो:
TypeAdjective (used adverbially/comparative simile-member)
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
नृम्णस्यof manly might/heroic power
नृम्णस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootनृम्ण (प्रातिपदिक)
धर्मणाम्of ordinances/supporting laws
धर्मणाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootधर्मन् (प्रातिपदिक)
इरज्यसिyou strive/are zealous
इरज्यसि:
क्रिया
TypeVerb
Rootरज्/रञ्ज् (वेद. इरज्य- ‘to strive, be eager, be active’)
प्रforth/forward
प्र:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootप्र
वीर्येणby (your) heroic power
वीर्येण:
करण
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
देवताऽतिbeyond the gods/divinity-exceeding
देवताऽति:
TypeNoun + Indeclinable
Rootदेवता (प्रातिपदिक) + अति (अव्यय)
चेकितेis famed/stands out
चेकिते:
क्रिया
TypeVerb
Rootचित् (धातु) / वेद. चेकित् ‘to appear, be conspicuous, be renowned’
विश्वस्मैto all (to everyone)
विश्वस्मै:
सम्प्रदान
TypeAdjective (substantivized)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
उग्रःfierce, mighty
उग्रः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
कर्मणेfor (ritual) action/deed
कर्मणे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
पुरोहितःthe priest set in front (purohita)
पुरोहितः:
कर्तृ/विशेष्य
TypeNoun
Rootपुरोहित (प्रातिपदिक)