HomeRig VedaMandala 1Sukta 55Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 1.55

Devata: Indra (Soma-related empowerment)
Chandas: Trishtubh (probable; requires metrical verification)

सो अर्णवो न नद्यः समुद्रियः प्रति गृभ्णाति विश्रिता वरीमभिः । इन्द्रः सोमस्य पीतये वृषायते सनात्स युध्म ओजसा पनस्यते ॥

सो अ॑र्ण॒वो न न॒द्य॑: समु॒द्रिय॒: प्रति॑ गृभ्णाति॒ विश्रि॑ता॒ वरी॑मभिः । इन्द्र॒: सोम॑स्य पी॒तये॑ वृषायते स॒नात्स यु॒ध्म ओज॑सा पनस्यते ॥

só arṇavó na nádyaḥ samudriyáḥ práti gṛbhṇāti ví-śritā vārī́ma-bhiḥ | índraḥ sómasya pītáye vṛṣāyate sanā́t sá yudhmá ójasā panasyate ||

As an ocean receives the rivers, so he gathers to himself the wide-spread currents by their vastness. Indra grows puissant for the drinking of Soma; from of old he, the warrior, rejoices in strength—he increases by the force that wins the delight.

सः । अ॒र्ण॒वः । न । न॒द्यः॑ । स॒मु॒द्रियः॑ । प्रति॑ । गृ॒भ्णा॒ति॒ । विऽश्रि॑ताः । वरी॑मऽभिः । इन्द्रः॑ । सोम॑स्य । पी॒तये॑ । वृ॒ष॒ऽय॒ते॒ । स॒नात् । सः । यु॒ध्मः । ओज॑सा । प॒न॒स्य॒ते॒ ॥सः । अर्णवः । न । नद्यः । समुद्रियः । प्रति । गृभ्णाति । विश्रिताः । वरीमभिः । इन्द्रः । सोमस्य । पीतये । वृषयते । सनात् । सः । युध्मः । ओजसा । पनस्यते ॥saḥ | arṇavaḥ | na | nadyaḥ | samudriyaḥ | prati | gṛbhṇāti | vi-śritāḥ | varīma-bhiḥ | indraḥ | somasya | pītaye | vṛṣa-yate | sanāt | saḥ | yudhmaḥ | ojasā | panasyate

सःhe (that one)
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अर्णवःocean, flood
अर्णवः:
कर्तृ (उपमान-रूपेण) / विशेषणम्
TypeNoun
Rootअर्णव (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
नद्यःrivers
नद्यः:
कर्तृ (उपमान-रूपेण) / विशेष्य-सम्बन्धः
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
समुद्रियःocean-going, belonging to the sea
समुद्रियः:
विशेषणम् (नद्यः) / कर्तृ (उपमान-रूपेण)
TypeAdjective
Rootसमुद्रिय (प्रातिपदिक; समुद्र-सम्बद्ध)
प्रतिtowards, against
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय/उपसर्ग)
गृभ्णातिgrasps, seizes
गृभ्णाति:
क्रिया
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
विश्रिताःspread out, widely extended
विश्रिताः:
विशेषणम् (नद्यः)
TypeAdjective (Participle)
Rootवि-श्रि (धातु) → विश्रित (कृदन्त-प्रातिपदिक; PPP)
वरीमभिःwith expanses / with wide stretches
वरीमभिः:
करण
TypeNoun
Rootवरीमन् (प्रातिपदिक; ‘विस्तार/प्रशस्तता’)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सोमस्यof Soma
सोमस्य:
सम्बन्ध (पीतये)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
पीतयेfor drinking
पीतये:
सम्प्रदान (उद्देश्य/प्रयोजन)
TypeNoun (action noun)
Rootपा (धातु) → पीति (प्रातिपदिक; ‘पानम्’)
वृषायतेacts the bull; becomes vigorous/impetuous
वृषायते:
क्रिया
TypeVerb
Rootवृष् (धातु) → वृषाय (नामधातु/denominative)
सनात्from of old, since ancient times
सनात्:
अधिकरण (काल)
TypeIndeclinable
Rootसनात् (अव्यय)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
युध्मःwarlike, battle-strong
युध्मः:
विशेषणम् (कर्तृ)
TypeAdjective
Rootयुध्म (प्रातिपदिक)
ओजसाwith strength, by might
ओजसा:
करण
TypeNoun
Rootओजस् (प्रातिपदिक)
पनस्यतेwins admiration; is praised / seeks favor
पनस्यते:
क्रिया
TypeVerb
Rootपनस्/पनस्य् (धातु; ‘स्तुत्यर्थ/प्रार्थनार्थ’)