HomeRig VedaMandala 1Sukta 54Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 1.54

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditionally for RV 1.54)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

तुभ्येदेते बहुला अद्रिदुग्धाश्चमूषदश्चमसा इन्द्रपानाः । व्यश्नुहि तर्पया काममेषामथा मनो वसुदेयाय कृष्व ॥

तुभ्येदे॒ते ब॑हु॒ला अद्रि॑दुग्धाश्चमू॒षद॑श्चम॒सा इ॑न्द्र॒पाना॑: । व्य॑श्नुहि त॒र्पया॒ काम॑मेषा॒मथा॒ मनो॑ वसु॒देया॑य कृष्व ॥

túbhyedeté bahulā́ ádridugdhāś camūṣádaś camasā́ indrāpā́nāḥ | vyàśnuhi tarpáyā kā́mam eṣā́m áthā máno vasudéyāya kṛṣva ||

For thee are these many Soma-cups, pressed by the stone, set on the trays—cups for Indra’s drinking. Partake fully; satisfy their desire. Then shape our mind for the giving of the true riches (vasu).

तुभ्य॑ । इत् । ए॒ते । ब॒हु॒लाः । अद्रि॑ऽदुग्धाः । च॒मू॒ऽसदः॑ । च॒म॒साः । इ॒न्द्र॒ऽपानाः॑ । वि । अ॒श्नु॒हि॒ । त॒र्पय॑ । काम॑म् । ए॒षा॒म् । अथ॑ । मनः॑ । व॒सु॒ऽदेया॑य । कृ॒ष्व॒ ॥तुभ्य । इत् । एते । बहुलाः । अद्रिदुग्धाः । चमूसदः । चमसाः । इन्द्रपानाः । वि । अश्नुहि । तर्पय । कामम् । एषाम् । अथ । मनः । वसुदेयाय । कृष्व ॥tubhya | it | ete | bahulāḥ | adri-dugdhāḥ | camū-sadaḥ | camasāḥ | indra-pānāḥ | vi | aśnuhi | tarpaya | kāmam | eṣām | atha | manaḥ | vasu-deyāya | kṛṣva

तुभ्येto you
तुभ्ये:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
इमेthese
इमे:
कर्तृ
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एतेthese (very)
एते:
कर्तृ
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
बहुलाःmany, abundant
बहुलाः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootबहुल (प्रातिपदिक)
अद्रिदुग्धाःpressed by stones (stone-pressed Soma)
अद्रिदुग्धाः:
कर्तृ
TypeAdjective (compound)
Rootअद्रि-दुग्ध (समास; ‘दुग्ध’ = √दुह् क्त-प्रत्यय)
चमूषदःsitting in the ladles; ladle-dwellers
चमूषदः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective (agentive compound)
Rootचमू-षद (समास; ‘षद’ = √सद् ‘to sit’)
and
:
TypeIndeclinable
Root
चमासःcups, beakers
चमासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootचमस (प्रातिपदिक)
इन्द्रपानाःfor Indra’s drinking; Indra-drink (vessels/portions)
इन्द्रपानाः:
कर्तृ
TypeAdjective (compound)
Rootइन्द्र-पान (समास; ‘पान’ = √पा (पिबति) घञ्/कृदन्त-भाव/कर्तृवाचक ‘drinking’)
विapart, widely, forth
वि:
TypePreverb
Rootवि
अश्नुहिreach, pervade, attain
अश्नुहि:
क्रिया
TypeVerb
Root√अश् (अश्नुते)
तर्पयsatisfy, gladden
तर्पय:
क्रिया
TypeVerb
Root√तृप् (तर्पयति)
कामम्desire, wish
कामम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
एषाम्of these
एषाम्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अथthen, thereafter
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
मनःmind, intention
मनः:
कर्म
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
वसुदेयायfor bestowing wealth; for the wealth-giver
वसुदेयाय:
सम्प्रदान
TypeAdjective/Noun (purpose epithet)
Rootवसु-देय (समास; ‘देय’ = √दा (ददाति) यत्/ण्यत् ‘to be given’)
कृष्वmake, do
कृष्व:
क्रिया
TypeVerb
Root√कृ (करोति)