HomeRig VedaMandala 1Sukta 54Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 1.54

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditionally for RV 1.54)
Devata: Indra (praised through the image of the Vast Heaven and Indra’s vastness)
Chandas: Triṣṭubh

अर्चा दिवे बृहते शूष्यं वचः स्वक्षत्रं यस्य धृषतो धृषन्मनः । बृहच्छ्रवा असुरो बर्हणा कृतः पुरो हरिभ्यां वृषभो रथो हि षः ॥

अर्चा॑ दि॒वे बृ॑ह॒ते शू॒ष्यं१॒॑ वच॒: स्वक्ष॑त्रं॒ यस्य॑ धृष॒तो धृ॒षन्मन॑: । बृ॒हच्छ्र॑वा॒ असु॑रो ब॒र्हणा॑ कृ॒तः पु॒रो हरि॑भ्यां वृष॒भो रथो॒ हि षः ॥

árcā divé bṛhaté śūṣyàṃ vácaḥ svákṣatraṃ yásya dhṛṣató dhṛ́ṣan mánaḥ | bṛhác-chravā ásuro barháṇā kṛtáḥ púro háribhyāṃ vṛ́ṣabho rátho hí ṣáḥ ||

Sing the strong word to the vast Heaven: his is a self-sovereign mastery, his mind is daring and presses forward. Wide in fame, a lordly power of increase, he is made for the front—his bull-chariot is yoked with the two tawny steeds.

अर्च॑ । दि॒वे । बृ॒ह॒ते । शू॒ष्य॑म् । वचः॑ । स्वऽक्ष॑त्रम् । यस्य॑ । धृ॒ष॒तः । धृ॒षत् । मनः॑ । बृ॒हत्ऽश्र॑वाः । असु॑रः । ब॒र्हणा॑ । कृ॒तः । पु॒रः । हरि॑ऽभ्याम् । वृ॒ष॒भः । रथः॑ । हि । सः ॥अर्च । दिवे । बृहते । शूष्यम् । वचः । स्वक्षत्रम् । यस्य । धृषतः । धृषत् । मनः । बृहत्श्रवाः । असुरः । बर्हणा । कृतः । पुरः । हरिभ्याम् । वृषभः । रथः । हि । सः ॥arca | dive | bṛhate | śūṣyam | vacaḥ | sva-kṣatram | yasya | dhṛṣataḥ | dhṛṣat | manaḥ | bṛhat-śravāḥ | asuraḥ | barhaṇā | kṛtaḥ | puraḥ | hari-bhyām | vṛṣabhaḥ | rathaḥ | hi | saḥ

अर्चा(you) praise / sing
अर्चा:
TypeVerb
Rootअर्च्
दिवेto heaven / to the sky
दिवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक: द्यौ/दिव्)
बृहतेto the great (one)
बृहते:
सम्प्रदान
TypeAdjective
Rootबृहत्
शूष्यम्strengthening / vigorous
शूष्यम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootशूष्य
वचःspeech, hymn
वचः:
कर्म
TypeNoun
Rootवचस्
स्वक्षत्रम्of good dominion / possessing good power
स्वक्षत्रम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootस्व-क्षत्र (प्रातिपदिक: स्वक्षत्र)
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद्
धृषतःof the daring one
धृषतः:
सम्बन्ध
TypeAdjective (participle)
Rootधृष्
धृषत्daring, bold
धृषत्:
कर्तृ
TypeAdjective (participle)
Rootधृष्
मनःmind, spirit
मनः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमनस्
बृहच्छ्रवाःwide-famed, of great renown
बृहच्छ्रवाः:
कर्तृ
TypeAdjective (epithet)
Rootबृहत्-श्रवस् (प्रातिपदिक: बृहच्छ्रवस्)
असुरःAsura (lordly one)
असुरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअसुर
बर्हणाby might / by strengthening power
बर्हणा:
करण
TypeNoun
Rootबर्हण
कृतःmade, fashioned
कृतः:
कर्तृ
TypeParticiple
Rootकृ
पुरःin front, forth
पुरः:
अधिकरण
TypeIndeclinable (adverbial)
Rootपुरस्
हरिभ्याम्by/with the two bay horses
हरिभ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootहरि
वृषभःbull (mighty one)
वृषभः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवृषभ
रथःchariot
रथः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootरथ
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
षःhe (that one)
षः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootस (तद्-प्रातिपदिक)