Mantra 9
Sukta 1.5
Rishi: Madhucchandas Vaiśvāmitra (traditional attribution for RV 1.1–1.11; Indra hymns in this cluster are ascribed to him)
Devata: Indra
Chandas: Gāyatrī (3 pādas of 8 syllables; RV 1.5 is in Gāyatrī)
Samhita Patha (Devanagari)
अक्षितोतिः सनेदिमं वाजमिन्द्रः सहस्रिणम् । यस्मिन्विश्वानि पौंस्या ॥
Samhita Patha (IAST)
अक्षि॑तोतिः सनेदि॒मं वाज॒मिन्द्र॑: सह॒स्रिण॑म् । यस्मि॒न्विश्वा॑नि॒ पौंस्या॑ ॥
Transliteration
ákṣitotiḥ saned imáṃ vā́jam índraḥ sahasríṇam | yásmin víśvāni paúṃsyā ||
Translation
Indra, whose protecting force is un-decaying, may win for us this plenitude of power—rich with a thousand energies—in which all manly strengths (powers of the soul’s virility) are gathered.
Padapatha (Word Analysis)
अक्षि॑तऽऊतिः । स॒ने॒त् । इ॒मम् । वाज॑म् । इन्द्रः॑ । स॒ह॒स्रिण॑म् । यस्मि॑न् । विश्वा॑नि । पौंस्या॑ ॥अक्षितऊतिः । सनेत् । इमम् । वाजम् । इन्द्रः । सहस्रिणम् । यस्मिन् । विश्वानि । पौंस्या ॥akṣita-ūtiḥ | sanet | imam | vājam | indraḥ | sahasriṇam | yasmin | viśvāni | paiṃsyā
Word by Word
अक्षि॑त-ऊतिः(he) of unfailing help / unfailing aid
अक्षि॑त-ऊतिः:
कर्तृ (स्तुत्य/वर्ण्य-विषयः; इन्द्रस्य विशेषणरूपेण)
TypeNoun (compound)
Rootअक्षि॑त (√क्षि ‘क्षय’ + निपातित/नञ्-प्रत्यय ‘अ-’), ऊतिः (√अव्/ऊ ‘रक्षणे, सहाय्ये’ → ऊति-)
सनेद्may he win / may he obtain
सनेद्:
क्रिया (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Root√सन् (सम्भजने/लाभे ‘to win, obtain’)
इमम्this
इमम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाजम्prize / strength / booty
वाजम्:
कर्म (इमम् वाजम्)
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक: ‘प्राइज, strength, food, victory’)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (देवनाम-प्रातिपदिक)
सहस्रिणम्thousandfold / possessing a thousand
सहस्रिणम्:
कर्म (वाजस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसहस्रिन् (सहस्र + इन्-प्रत्यय ‘possessing a thousand’)
यस्मिन्in whom / in which
यस्मिन्:
अधिकरण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वानिall
विश्वानि:
कर्तृ (अन्तर्भूत-क्रियायाः: ‘(are)’) / समासार्थे विषयः
TypeAdjective (substantivized)
Rootविश्व (प्रातिपदिक ‘all’)
पौंस्याmanly powers / strengths
पौंस्या:
कर्तृ (विश्वानि पौंस्या = ‘all manly powers’)
TypeNoun (abstract)
Rootपौंस्य (पुंस् ‘man’ → पौंस्य ‘manly power/virility’)